درخشان پرتوى از اصول كافى - حسينى همدانى نجفى، محمد - الصفحة ٢٣٢ - الحديث السابع

شرح ابن كثير هاشمى راوى گويد از امام صادق عليه السّلام سؤال نمودم از مفاد كريمه‌ وَ كانَ عَرْشُهُ عَلَى الْماءِ امام فرمود: علماء چه ميگويند پاسخ عرض نمودم ميگويند عرش حق تعالى بر آب نهاده شده و حق تعالى نيز در روى و بالاى آن قرار دارد.

امام عليه السّلام فرمود: بر خلاف حقيقت گفته‌اند، اين گفتار دروغ و نسبت افتراء است هر كه اين چنين سخنان بى‌اساس بگويد بساحت قدس ربوبى نسبت ناروائى گفته است و حريم او را ناقص و محمول معرفى نموده است.

راوى عرض نمود: براى من اين حقيقت را بيان فرمائيد كه مفاد وَ كانَ عَرْشُهُ عَلَى الْماءِ چيست.

امام عليه السّلام فرمود

(ان اللَّه حمل دينه و علم الماء قبل ان تكون أرض او سماء أو جن أو انس أو شمس او قمر).

حق تعالى علم و قدرت و مظاهر امكانى خود را بر ماء قرار داد و محتمل است همان طور كه ماء يعنى جسم آب در جهان طبع اساس حيات و پيدايش موجودات است و همچنان كه كريمه‌ وَ جَعَلْنا مِنَ الْماءِ كُلَّ شَيْ‌ءٍ حَيٍ‌ هر موجود زنده‌اى از آب آفريده شده و اساس رشد و كمال موجودات مادى همانا جسم و عنصر است، همچنان كه در عوالم ديگر در عالم برزخ و عالم قيامت بر علم و شهود و احاطه وجودى و اشراق است محتمل است مراد از لفظ ماء در نظام خلقت موجود نورى و اشراقى باشد كه همه معلومات و همچنين صورتهاى موجودات واحد ميباشد كه باشراق حاضر باشند و بعبارت ديگر موجود نورى عالم عقل كه پرتوى درخشنده و امر قدسى عقلى و جوهر نورانى است كه حق تعالى از آن نور موجودات علوى و اشراق و نيز