پيش‌دستى اهمال و سستى كنيد ترك واجب كرده و اين پيمان الهى همچنان بر عهده شما باقيست،[١] و اگر همگى اهمال كنيد تنها حج بر عهده آنهائى خواهد ماند كه با وجود شرائط ديگر امكانِ پيش‌دستى داشته و نكرده‌اند، و هر جورى كه شده گرچه با نداشتن استطاعت بايستى انجام دهند.

مسأله ٢٦- چنانچه خودش استطاعت مالى ندارد ولى فرزند بالغش ثروتمند است و تصرف به اندازه مخارج حج يا عمره‌اش در مال وى موجب فساد يا اختلاف يا اختلال زندگيش نيست، جائز بلكه واجب است از مال فرزندش حجه الاسلام و عمره الاسلام برود، و در صورتى كه موانع ديگرى نباشد اجازه يا رضايت فرزند نيز شرط نيست كه: فرزند و هر چه دارد به گفته پيمبر نازنين از آن پدر است «انت و مالكْ لأبيك».

ولى اگر بعداً بتواند، بايستى جبران كند، خصوص در صورت مطالبه، و بالأخص اگر فرزند تنگدست شده باشد كه اضافه بر اين تا حدود امكان بايستى به او كمك هم بكند زيرا واجب النفقه اوست.

و اگر تصرف يا گرفتان اين مال براى حج يا عمره موجب فساد و اختلاف و به هم خوردگى خانواده يا موجب منت و سرافكندگى است، يا مال فرزند تحمل اينگونه تصرفات را ندارد، چنان تصرفى حرام است.

مسأله ٢٧- در عكس اين مسأله كه پدر ثروتمند است فرزند حق تصرف بيش از نفقه واجب بر پدر را ندارد، و حج يا عمره نيز داخل در نفقات واجبه نيست، و آنچه از پيمبر درباره پسر گذشت، درباره در نيست.

[١] - در صورتى كه با اين پيش‌دستى قطعاً اين پول نصيب شما مى‌شد، و در صورت شك در استطاعت اگر اهمال كرد تكليفى بر عهده‌اش نيست كه هنوز واجبى از حج انجام نداده ولى پس از دخول حرم كه طبعاً محرم است بر حسب روايات كافى است.