ا چند طواف را فراموش كرده يا باطل انجام داده خودش يا نائبش بايستى به ترتيب انجام دهند، و به احتياط واجب بايستى سعى را نيز تكرار كند، مگر در صورتى كه تا نصف طواف را صحيح انجام داده بود و بقيه را يادش رفته يا معذور شده كه اينجا تكرار سعى لازم نيست.

مسأله ٣٠- تمامى اقسام شك پس از طواف يا نمازش بى‌اعتبار است و نبايد اعتنائى كند، مگر اينكه به مرحله اطمينان برسد كه طواف يا نمازش اشكالى داشته كه بايد جبران كند.

مسأله ٣١- اگر طواف نساء را جهلًا يا نسياناً ترك كرد و از مكه خارج شد، چنان‌چه طواف وداع كرده، خصوص به اين نيت كه اگر نقصانى در يكى از طواف‌ها بوده جبران‌شود، يا اگر طوافى را ترك كرده اين طواف جايش را بگيرد، والّا به حساب طواف وداع باشد، در چنان موردى اگر طواف نساء يا هر طواف ديگرى از او ترك شده يا ناقص بوده يا جبران مى‌گردد.

و ظاهراً اگر هم فقط نيت طواف وداع كرده از طواف نسائش كه بدون توجه ترك كرده برحسب حديث كافى است، چنانكه اسحاق بن عمار از حضرت صادق (ع) روايت كرده كه فرمود: «اگر خداى متعال با طواف وداع بر مردم منت ننهاده بود، مردم به خانه‌هاشان برمى‌گشتند در حالى كه زن‌هاشان حرام بود».[١] و ظاهراً اين حكم بيشتر درباره برادران سنى است كه طواف نساء ندارند و در مقابل مقيد به طواف وداع هستند.

و نسبت به شيعه به طريق اولى اين حكم جارى است، ولى در صورتى كه بتواند طواف نساء را خودش يا به نيابت انجام دهد ظاهراً لازم است، گرچه پشى از آن هم زن و مرد به هم حلالند.

[١] - وافى، ج ٢، ص ١٨٢، باب طواف النساء.