قربانى نشود، گرچه در صورت امكان مصرف بدون مشقت و حرج مراعات زمان و مكان اوّل واجب است، و در صورت ضرورت هر دوى زمان و مكان قربانى به مصلحت مستمندان وسعت مى‌يابد: كه مكانش همه حرم خصوص مكه مكرمه، و زمانش: تا آخر ذيحجه الحرام، و چنان‌كه مفصلًا خواهد آمد همان روز عيد پس از رمى جمره عقبه با حلق يا تقصير حاجى از احرام بيرون مى‌آيد.

و اگر در گذشته عذر مصرف نشدن گوشت‌هاى قربانى در منى ايجاب مى‌كرد كه تأخير شود، اكنون عذرى ديگرى هم افزوده شده كه قربانگاه‌ها به كلى از محدوده منى خارج است، فقط يك قربانگاه كوچك نزديك مسجد خفيف است كه در انحصار امراء است، و يكى هم ميان وادى محسر و منى كه نزديك كوه در منتهى اليه دست چپ منى به طرف وادى محسر قرار دارد، كه بخشى از آن داخل و بقيه‌اش بيرون منى است، و بيشتر مردم يا نمى‌دانند يا نمى‌توانند آنجا قربانى كنند، بنابراين لازم است براى اينكه در منى قربانى شود، و گوشت‌ها هم به فقرا برسد، قربانى را پس از سه روز منى آغاز كنند و تا آخر ذيحجه هم برحسب نصوص وقت دارد[١]، و اگر هم در اين مدت نيز دولت مانع شد كه در منى قربانى شود جاى مخصوص بدين منظور اجاره كنند و همان‌جا قربانى نمايند، و اگر اين هم نشد در خود مكه كه هيچ‌گاه هم مانعى نخواهد داشت در اين مدت به اندازه ممكن كه مصرف يا امكان مصرف دارد قربانى شود.[٢] و گوشت‌هاى زيادى در يخچال‌هاى به نفع فقرا نگهدارى و سپس تدريجاً تقسيم شود، و

[١] - بيشتر فقهاء نيز فتوى مى‌دهند كه اگر تا آخر ذيحجه بتواند در خود منى قربانى كند واجب است تأخير اندازد، كه براى حفظ مكان خاص قربانى توسعه زمانى مى‌دهند

[٢] - بعداً توضيح خواهيم داد كه طبق احاديث اگر از روز سيزدهم گذشت بدون عذر هم مى‌تواند در مكه قربانى كند.