درسهايى از فقه سياسى اسلام: اسرار، مناسك، ادله حج - صادقى تهرانى، محمد - الصفحة ٢٧٠
٢- اگر جاى مقام قبلًا چسبيده به خانه بود بنابراين طبق آيه مىتوان نماز طواف را از همان جايگاه اوّل شروع كرد، كه محدوده نماز طواف از ديوار كعبه باشد، با آنكه به اجماع ائمه اهلبيت (ع) نماز طواف جلوتر از مقام كنونى باطل است، و آيا تغيير مكان مقام ابراهيم حكم خدا را هم تغيير مىدهد، با آيه مقام تنها نظرش به همان آيندهاى است كه عمر براى مقام ابراهيم در نظر گرفته است؟ اختيار با شما است!
بنابراين لزوماً مقام ابراهيم در وقت نزول اين آيه «وَ اتَّخِذُوا مِنْ مَقامِ إِبْراهِيم مُصَلًّى» همين جاى كنونى بوده، گرچه در وقت ساختمان بيت زير پاى ابراهيم همچون داربستى جابجا مىشده است، و شايد به هنگام نداى حج به جاى كنونى انتقال يافته، و به همين دو حساب هم مقام ابراهيم است، كه اگر هم روزى جايش را تغيير دهند، يا معاذالله از بين برود، همان جايگاه جاى مقام و نه خودش جايگاه محدوده نماز طواف خواهد بود.
بنابراين «مقام ابراهيم» در زمينه نماز طواف تنها اين جاى پاى موجود نيست، كه هر كجا برود محدوده نماز نيز همانجا برود، بلكه همان نقطهاى كه فعلًا جايگاه مقام است گرچه سنگ مقام جابجا شود يا از بين برود.
ولى ظاهر آيه مباركه مقام اين است كه اثر پاى ابراهيم كه نمونه بارزى از خرق عادت است همچنان باقى خواهد ماند «فِيهِ آياتٌ بَيِّناتٌ مَقامُ إِبْراهِيمَ»: اينجا نشانههاى آشكار است: جايگاه و پايگاه ابراهيم، و طبعاً آيت الهيه قابل نسخ و زوال نيست.
و چنانكه در بخش طواف هم يادآور شديم يكى از حكمتهاى اينكه حتىالمقدور نبايد از پشت مقام طواف كرد اين است كه مزاحمتى براى نمازگزاران طواف ايجاد نشود كه طبعاً در سائر جهات كعبه اين محظور نيست،