درسهايى از فقه سياسى اسلام: اسرار، مناسك، ادله حج - صادقى تهرانى، محمد - الصفحة ٣٢٧
روز عرفه همان است كه «ناس»: مردم عرفهاش مىگيرند، و چه خوش اقتباس و استنتاج است از آيه مباركه مشعرالحرام.
بنابراين اصولًا در كشور حج هيچ اقليت مذهبى حق مخالفت با «ناس»: سيل جمعيت و گروه اكثريت را ندارد، والّا طبق اشاره آيه خارج از «ناس» و داخل در «نسناس»!
و بايد توجه داشت كه برادران سنى نيز مانند ما براى اثبات وقت دقت مىكنند، و چنانكه مشاهده مىكنيم به خاطر اين دقت يكى دو روز قبل از عرفه اعلام هلال مىكنند، و طبعاً ما هم كه براى شعائر و مناسك حج در كشور حج مىباشيم بايستى از همين افق پيروى كنيم، نه افقهاى ساير بلاد، و چنانچه افق وطن شما هم با اين افق اختلاف قطعى داشته باشد فقط افق كشور حج «مكه مكرمه» ميزان است و بس.
مسأله ١٣- در موارد تقيه بايستى به همان اندازهاى كه مقتضاى تقيه است عمل كرد، كه اگر عمل به احتياط نسبت به موقف عرفات و مشعر هيچگونه منافاتى با تقيه و حفظ وحدت نداشته باشد، اين احتياط جائز و احياناً هم واجب است، مانند آنكه خودت در افق مكه ماه را ببينى يا ثابت شود براى تو كه جلوتر يا عقبتر از آنچه برادران تشخيص دادهاند بوده است كه خيلى هم بعيد به نظر مىرسد.
مسأله ١٤- تا مىتوانى در پهنه صحراى عرفات وقوف كنى مكروه است بر فراز كوههاى عرفات روى، ولى اگر انبوه جمعيت جورى بود كه ناگزير شدى به دامنه يا بالاى كوههايش پناه برى طورى نيست، و بايد توجه داشت كه وداى «عرفه» از عرفات نيست، و قسمت اعظم مسجد كنونى نمره چنان كه با تابلوهائى مشخص است از عرفات برون و داخل وادى عرفه است.