درسهايى از فقه سياسى اسلام: اسرار، مناسك، ادله حج - صادقى تهرانى، محمد - الصفحة ٤٢٣
مسأله ٧- اگر هر دو مانع خارجى و داخلى در او جمع شد ظاهراً با انجام وظيفهاش بدون طواف نساء زن هم بر او حلال مىشود زيرا اين خود مصداق و نمونه تمام عيار آيه است و محكوم به حكم آيه مىباشد.
مسأله ٨- همه اين احكام در صورتى است كه پيش از وجود مانع محرم شده باشد، كه اگر پس از آن محرم شد مورد آيه نيست، زيرا «فَإِنْ أُحْصِرْتُمْ» پس از «وَ أَتِمُّوا الْحَجَّ وَ الْعُمْرَهَ» است، و اتمام هم تنها در زمينه شروع به عمل است.
پس اگر بعد از حصول مانع محرم شد بايستى حتىالامكان اتمامش كند، والّا در حالت احرام خواهد ماند، مگر آنكه در صورت امكان منتقل به عمره مفرده شود و تكميلش كند، يا اگر بتواند در تكميل اعمالش نائب بگيرد، والّا ظاهراً همچنان در حالت احرام خواهد ماند.
مسأله ٩- اگر بداند پس از احرام از ادامه عملش ممنوع مىشود، چه از نظر تأخير اختيارى سفرش به مكه يا هر علت ديگر اختيارى يا غيراختيارى اينجا نيز مشمول اين آيه نيست و در احرام خواهد ماند تا چارهاى شرعى چونان كه گذشت بكند.
مسأله ١٠- اگر به وسيلهاى ممكن چه پرداخت مال و چه اعمال قوه و چه هر وسيله حلال ديگرى بدون خطر جانى يا عرضى يا ناموسى يا دينى و يا هر خطرى ديگر، اگر بتواند رفع مانع كند، اينجا نيز مورد آيه نيست و واجب است با برطرف كردن مانع اعمالش را تكميل كند، و اگر اين هم نشد چنانچه با پيمودن راهى دورتر يا وسيلهاى گرانتر يا سختتر كه موجب عسر و حرج نيست بتواند اعمالش را ادامه دهد اينجا نيز مورد آيه نيست و تنها مورد آيه «حصر» جاهائى است كه پس از احرام ناآگاه مانعى خارجى يا داخلى پيش آيد و