درسهايى از فقه سياسى اسلام: اسرار، مناسك، ادله حج - صادقى تهرانى، محمد - الصفحة ٢٧١
ولى اگر جمعيت طوافكنندگان جورى زياد شد كه محدوده فعلى مقام را نيز گرفت، مثلًا تا نزديك منبر، چنانكه در وقت حج اينگونه است، در اين صورت حكم به عكس مىشود، كه نماز خواندن در اين محدوده چون مزاحم طواف است، ظاهراً درست نيست، و واجب است پس از محدوده طواف نمازش را بخواند، و تا آخر مسجدالحرام، در زاويه اوّل و سپس دو زاويه پهلوى مقام و سپس بقيه زواياى مسجد الحرام.
قدر مسلم اين است كه مطاف بر مصلّى مقدم است كه نخست بايستى مراعات محدودهطواف بشود و سپس محدوده نماز، و به همين لحاظ هم انتهائى براى نمازش مقرر نشده، چنانكه براى طواف نيز چنان است.
مسأله ٩- در جاى نماز طواف واجب «پشت و پهلوى مقام و ...» مراعات اينكه مردها جلوتر از زنها نباشند لازم نيست، زيرا تكليفى حرجى و غيرقابل اجرا مىباشد، كه از طرفى وقت نماز طواف محدود است و از طرفى هم مكانش محدود مىباشد، ولى اگر مقام ابراهيم خلوت بود لازم است مراعات اين وظيفه بشود زيرا حرجى در كار نيست.
مسأله ١٠- اشغال مقام ابراهيم براى غيرنماز طواف واجب جائز نيست، چه به منظور انجام مستحبات نماز باشد، يا خواندن نمازهاى ديگر چه واجب و چه مستحب مگر نماز جماعت و چه براى نماز نيابتى طواف باشد، مگر آنجاهائى كه شرعاً واجب است و مفصلًا يادآور مىشويم.
در هر صورت مزاحمتت نمازگزاران طواف واجب در محدوده مقام به هيچوجه جائز نيست، مگر براى نماز طواف واجب يا نماز جماعت، آن هم به اندازه لازم كه چنانچه برخلاف اين دستور مزاحم نمازگزاران طواف واجب شوى نمازت ظاهراً صحيح نيست و در حكم مكان غصبى است، تو فقط حق دارى