احياناً واجب است به حج يا عمره رود، بشرط اينكه چنان سفرى «فى سبيل‌الله‌» و براى تقويت «دين‌الله» باشد، مانند علماء و گويندگان و هرگونه كسانى كه رفتنشان به كشور حج اثرى دينى دارد.

ولى چنانچه خودش مالى به اندازه حج از غيراينگونه حقوق الهى دارد يا بتواند بيابد، در اين صورت از مال خودش مستطيع الحج است و نبايد از حقوق الله گرچه زندگيش از آنهاست براى حج مصرف كند، مگر براى غير حجه الاسلام يا عمره الاسلام، كه از سهم زكات به عنوا «فى سبيل‌الله‌» و از سهم امام برايت تقويت «دين‌الله» حج يا عمره انجام دهد، كه اضافه بر استحباب، احياناً هم واجب است، همچون كسانى كه در موسم حج تبليغ مى‌كنند، براى آگاهانيدن مسلمين به كشور حج رهسپار مى‌شوند، كه خود فرستادگان دعوت الى‌الله‌اند.

مسأله ١٩- اگر فقيرى است كه بدون درخواست به او رسيدگى مى‌كنند، بعنوان هبه يا هديه و مانندش، نه به عنوان حقوق مخصوص فقراء و سهم امام و مانندش، چنان كسى اگر از همين راه‌ها يا وسيله‌اى ديگر به جز حقوق و سهم مالى به اندازه حج بيابد، كه با حج رفتنش زندگيش مختل نشود، و مانند گذشته امورش بگذرد، او نيز واجب الحج‌است.

مسأله ٢٠- اگر بتواند با پولِ نيابتِ حج يا عمره مستطيع حج يا عمره شود، قبول نيابت و حتى بدست آوردنش با حفظ سائر شرائط واجب است، كه اگر حج نيابتى مثلًا مقيد با مسالست سال ديگر براى خودش و امسال به نيابت برود، و اگر مقيد به امسال نيست، يا چه بهتر مربوط به سال يا سال‌هاى آينده است، واجب است امسال را براى خود و سپس براى نيابت حج كند، مگر در صورتى كه مالِ نيابت قبلًا در اختيارش نباشد، و امكان قرض كردن به پشتوانه نيابت هم نداشته باشد ... و به همين قياس هم عمره مفرده است.