اگر ما باشيم و تنها «ما استيسر من الهدى» قربانى را به گونه‌اى جز آن‌گونه كه دگران فرموده‌اند مى‌گوئيم: كه از نظر عدد و نوع هر اندازه كه بتوانى براى خدا و بندگانش هديه بده كه اگر توانائى چند شتر دارى يكى كافى نيست كه كمتر از ميسور است، و اگر يك شتر مى‌توانى گاو كافى نيست و همچنين، و چنانچه از گوسفند چاقِ گران قيمت عاجزى لاغرش را، و اگر از يك گوسفند يا بز عاجزى شركت كن، و اگر از قربانى عاجز يا معذورى، چنانچه عذر مالى باشد ده روز روزه بگير، و اگر عذر درگرى است چنانكه گذشته اينجا منتقل به قيمت مى‌شود، البته هر قيمتى كه ميسور است.

و اين «من الهدى» نه تنها جنس هدى حيوانى است، بلكه «الهدى» هديه حيوانى به طور مطلق است و «مِن» مجموعه‌اى از و بعضى آن مى‌باشد، كه اگر خود قربانى ميسر بود خودش، والّا قيمتش كه نيز درجه دوم هدى است، و حتى دو روز روزه را هم مى‌توان ضمن همين هدى دانست كه (اسرار حج ٢٥)

دنباله و در عرض هدى است، هديه‌اى از جانت كه با روزه گرفتن لااقل هديه‌اى روحانى به جاى قربانى كه مجموعه روحانى و جسمانى است داده باشى.

شما كه اكنون از بيرون سوى كوى پروردگار روانى به ناچار بايستى هديه‌اى برونى يا درونى همراه داشته باشى، كه به بهيمه الانعامش بين خدا و بندگانش‌