بود، او هرگز براى خوش‌روزى‌شدن كرم‌ها و ميكروب‌هاى منى، و بيمار شدن حاجيان، و گرسنه ماندن صاحبان اين روزى‌ها، براى اينها دعا نكرد، ولى ما هم دعاى ابراهيم را، و هم حكم خداى ابراهيم را وارونه كرده‌ايم.

خدا در آيه اعلام حج كه مورد بحث است از ميان همه منافع كشور حج روزى «بَهِيمَهِ الْأَنْعامِ‌» را به ميان آورده، با آنكه بسى منافع معنوى و مادى ديگر در بردارد، و ما با ناديده گرفتن مصرف عاقلانه انسانى اين حيوانات گوئى همه منافع حج را ناديده گرفته‌ايم.

و اگر در آيه گذشته موضوع‌ شَعائِرِ اللَّهِ‌ درباره قربانى شتران ياد شده اينجا فقط منفعت «خوردن و خوراندن به مستمندان» ركن بحث است و بس، آن هم براى همه قربانى‌ها.

در آيه‌اى ديگر بالاتر از اينها هدى و قلائده: قربانى‌هاى گوناگون كشور حج را از ديدگاه «قِياماً لِلنَّاسِ‌» در رديف كعبه مكرمه نهاده است كه:

«جَعَلَ اللَّهُ الْكَعْبَهَ الْبَيْتَ الْحَرامَ قِياماً لِلنَّاسِ وَ الشَّهْرَ الْحَرامَ وَ الْهَدْىَ وَ الْقَلائِدَ ...» (المائده: ٩٧): «خدا كعبه بيت‌حرام «محترم» را براى بپاخاستن «ناس»: مردم نهاده، و نيز ماه حرام و هدى و قلائد را: هديه قربانى را كه هم براى بپاخاستن مردمند!

اكنون از شما مى‌پرسيم آيا اينگونه قربانى كردن: هدر دادن هديه‌ بَهِيمَهِ الْأَنْعامِ‌، دور ريختن ملياردها ثروت اسلام، با بى‌جان كردن مليون‌ها حيوان حلال گوشت، و حسرت دادن مليون‌ها مسلمان گرسنه كه نان هم ندارند تا چه رسد به گوشت، و بيمار كردن هزاران حاجى، و به خشم آوردن گروه محرمان و سست ايمان‌