مسأله ٢- براى معذوران از زنان و اطفال و مريضان و پيرمردان و ناتوانان و نيز آنان كه لازم است همراه يكى از اينان باشند جائز است پيش از طلوع فجر به سوى منى كوچ كنند، چنان كه در خبر معتبر است كه پيمبر اكرم (ص) ضعفاى بنى‌هاشم را پيش از طلوع فجر روانه منى كردند و فرمودند: «پيش از طلوع خورشيد رمى جمره نكنند» و البته اين هم در صورتى است كه بتوانند پس از آفتاب رمى كنند والّا جائز است همان پيش از آفتاب رمى كنند، چنان كه از اخبار معتبره ديگر مستفاد است.

و به احتياط واجب معذوران پس از نيمه شب كوچ كنند مگر آنكه از اين هم معذور باشند، كه خيلى هم نادر سات ولى در حال اختيار كوچ كردن پيش از نيمه شب خيلى مورد اشكال است.

(اسرار حج ٢٢)

مسأله ٣- اگر بدون تعمد، از روى سهو يا نادانى پيش از طلوع فجر در حال اختيار كوچ كرد و تا تمام شدن وقت نفهميد يا نتوانست برگردد چيزى بر او نيست، و اگر فهميد فوراً بايد برگردد، ولى اگر عمداً و بدون عذر كوچ كرد، يا ندانسته يا سهواً هم، ولى پيش از فجر فهميد و عمداً برنگشت، ظاهراً از وقوف اختيارى عرفه را درك كرده باشد حجش درست است، ولى در صورت عمد يك گوسفند كفاره دارد.

مسأله ٤- مشعرالحرام دو وقوف اضطرارى در اين ميان يك وقوف اختيارى دارد:

اضطرارى اوّل پيش از طلوع فجر، دوّم پس از طلوع خورشيد تا ظهر و اختيارش بين الطلوعين است، در وقوف اختيارى واجب است همه بين الطلوعين را وقوف كند، ولى در وقوف اضطرارى همين اندازه كه گويند وقوف كرد كافى‌