درسهايى از فقه سياسى اسلام: اسرار، مناسك، ادله حج - صادقى تهرانى، محمد - الصفحة ٣٢٥
مسأله ٨- اگر مجموع وقت يك ساعت بعد از ظهر تا مغرب را عمداً و بدون عذر ترك كرد، چنانچه به اندازه ركن وقوف كرده حجش صحيح است، سپس چنانچه از اوّل وقت كم گذاشته گناهكار است و حج بىاشكال است و كفاره هم ندارد، و اگر پيش از مغرب عمداً و بدون عذر خارج شد واجب است در صورت امكان برگردد و يك شتر هم كفاره دارد، و اگر معذور بوده نه حرام است و نه كفاره دارد، فقط هرگاه عذرش برطرف شد بايستى در صورت امكان به عرفات برگردد، و اگر اختياراً برنگشت فقط گناه كرده و اينجا دليلى بر كفاره نداريم، زيرا موردش فقط بيرون رفتن عمدى از عرفات است، نه بيرون ماندن عمدى، گرچه احتياط خيلى بجاست.
مسأله ٩- در صورت خروج عمدى چنانچه پشيمان شد و برگشت فقط تكليفش را انجام داده و ظاهراً كفاره ساقط نمىشود، زيرا دليل كفاره اعم است از اينكه برگردد يا نه، و سقوط كفاره پس از ثبوتش محتاج به دليل است كه نيست.
مسأله ١٠- كفارهشتر چنانكه گفتيم در انحصار صورت عمد است و جاهل مقصر را نيز شامل است، و اگر نتوانست هر جا بخواهد هيجده روز پشت هم روزه بگيرد، و اگر اينرا هم نتوانست توبه كند و كافى است.
مسأله ١١- اگر وظيفهاش وقوف اضطرارى عرفه، يعنى مقدارى از مغرب تا اذان صبح عيد بود، و اين را هم ترك كرد حجش باطل است، و اگر از اين هم معذور بود وقوف مشعر براى او كافى است، چنانكه اگر از هر دو وقوف اختيارى و اضطرارى عرفه معذور بود و وقتى عذرش برطرف شد كه هرگز وقتى براى اضطرارى عرفه هم نمانده كه اينجا هم حجش صحيح است، مگر براى جاهل مقصر كه در هر دو صورت باطل است.