و آنچه اينجا خيلى مهم است اين است كه از غلطهائى كه معنى را عوض مى‌كند حتماً بايد پرهيز كند، چانكه به جاى «رَبِّ الْعالَمِينَ‌»: خداى دانايان بگويد، و از اين قبيل، و در هر صورت قرائت عربى اصلى واجب نيست، هركس به لهجه‌اش هر جورى‌كه مى‌تواند ياد بگيرد و بخواند كافى است.

در ذكر ركوع و سجود از دو نظر بهتر اين است كه به گفتن سه سبحان‌الله اكتفا كند، و غلط بودن ذكرهاى مستحبى نماز را باطل نمى‌كند مگر آنكه غلط نتيجه‌اش دروغ يا هر فسق ديگر يا كفر باشد كه اينجا صحت نماز مشكل است، بنابراين بهتر است كه از ذكرهاى مستحبى خوددارى كند، و فقط واجبات عملى و ذكرى و طمأنينه نماز را مراعات كند كافى است.

مسأله ٢٥- بعضى گفته‌اند مقصود از «مقام ابراهيم» همه حرم وسيع و يا همه‌مسجدالحرام است كه سراسر جايگاه و پايگاه ابراهيم بود و روى اين اصل محدوده نماز طواف را نيز توسعه داده‌اند، ولى اين برخلاف روش فصاحت و بلاغت و طرز هدايت است، زيرا مسجدالحرام و حرم هر يك به نام خود مشهورند، و مقام ابراهيم كه همان جايگاه مخصوص اعلام حج است و پايگاه سازمان كعبه، نيز به همين نام شناخته شده، بنابراينذ كر يكى از اين نام‌ها و قصد معنائى ديگر اصولًا با روش عادى مردمان عادى هم‌سازگار نيست تا چه رسد به قرآن كه در بالاترين مرتبه فصاحت و بلاغت و هدايت است.

وانگهى «مقام ابراهيم» در آيه‌اى ديگر از مهم‌ترين آيات بينات و معجزات باقيه معرفى شده «فِيهِ آياتٌ بَيِّناتٌ مَقامُ إِبْراهِيمَ‌»: در كعبه «نشانه‌هاى الهى واضحه است مقام ابراهيم» و اينجا دو نشانه براى مقام ابراهيم ياد شده، يكى آنكه در