و آيا معنى اين آغاز اين است كه فقط از پشت محدوده مقام تا هر جا كه شد؟ يا تمامى عرض مسجدالحرام در خط مقام ابراهيم كه دو سمت راست و چپ و مقام هم داخل در محدوده نماز باشد؟ قدر مسلم پشت محدوده مقام صحيح است، و بر حسب اطلاق «از مقام ابراهيم» ظاهراً دو طرفش به اندازه ضلع مقابلى كعبه-: همان ضلع ابراهيمى نيز تا آنجا كه بگويند نزد مقامت داخل همين محدوده است، و قدر مسلم نبايد جلوى مقام نماز طواف واجب را خواند، در اخبار هم احياناً پشت مقام، و گاه نزد مقام آمده، ولى محدوده اوّل اصل و ديگرى فرع وانمود شده است، و شايد هم مقصود از نزد مقام همان پشت مقام باشد خصوص آنكه روايت دسته اوّل احياناً به‌طور انحصار پشت مقام را تعيين كرده، و تنها يك روايت مى‌گويد: «بحيال المقام»: نزد مقام كه آن هم در مورد ضرورت است.[١]

[١] - در صحيحه معاويه بن عمار از حضرت صادق( ع) است كه فرمود:« واجعله اماماً» مقام را جلوى خود قرار بده، و همين جمله در روايات زيادى ديده مى‌شود، و در خبر صفوان بن يحيى چنان است كه« براى كسى نيست كه نماز طواف واجب را بخواند مگر پشت مقام به دليل آيه ...»

ولى در صحيحه حسين‌بن على به نقل كافى است كه حضرت رضا( ع) را ديدم نماز طواف واجب را پهلوى مقام نزديك سقف مسجد مى‌خواند براى كثرت جمعيت» بنابراين تا اينجا روايتى كه در حال اختيار تجويز كند كه نماز طواف واجب را در دو پهلوى مقام بخوانيم هرگز ديده نمى‌شود، و مقصود از روايات« عند المقام» نزد مقام هم همان پشت مقام است چنانكه در خبر صفوان اينگونه حصر آمده« مگر پشت مقام».