اما در كجا نماز طواف كنى؟ دور بيعت كه همه‌اش «مصلى» است؟ همه مسجدالحرام كه نيز «مصلى» است و هر دو مقام ابراهيم بوده است؟ نه! فقط در «مقام ابراهيم» معروف: همان جايگاهى كه براى حج اعلام عام كرد تا تو هم نيز يادش كنى، و خود نيز دستگاه اعلام حج شوى، همان جايگاهى كه به دور خانه مى‌گردانيد و بر روى آن پاى نهاده خانه را مى‌ساخت، تا تو هم از بنيادكنندگان و آبادكنندگان «بيت عتيق» شوى، به دعوتت به زيارتت به طوافت: آرى «وَ اتَّخِذُوا مِنْ مَقامِ إِبْراهِيمَ مُصَلًّى‌» ابراهيم‌وار زندگى و هم عبادت كن، معمار كعبه ايمان و بلندگوى دعوت به «حج‌البيت» باش، با ابراهيم خليل هم گام شو، هم‌نشان و هم نام شو.

اما «مقام ابراهيم» جاى پائى كه اثرش معجزه وارد پيداست، اين جاى كوچك گنجايش نماز گزاردان حتى براى يك نفر را هم ندارد، پس چگونه سيل حاجيان بايستى از گرداب طواف همگان به سوى اين جايگاه و پايگاه سرازير شوند؟

اينجا «مِن: از» و نه «فى: در» پاسخ‌گوى اين پرسش است، فرمود: از پايگاه ابراهيم جاى نماز گيريد، نه در پايگاهش، و «از» فقط ابتداى جاى نماز را تعيين مى‌كند، اما انتهايش؟ در اين‌باره چيزى در آيه نمايان نيست، فقط «از جايگاه ابراهيم محل نماز گيريد» جلويش نه، بلك مقام در جلو و تو در عقب و يا لااقل در نزدش نماز گزار، بدون آن‌كه جلو بيفتى، چنان‌كه در اخبارى بسيارى از ديدگاه همين آيه از اهل‌بيت وحى (ع) آمده كه «اجعله اماماً» مقام را جلويت قرار بده، و اين ابتداى جاى نماز طواف، اما انتهايش تعيين نشده، زيرا سيل نمازگزاران نيز بى‌انتهاست، انتهايش طبعاً آخر مسجدالحرام است، البته آخرين حدّ مسجد در هر زمان و نه فقط در آن زمان، چنانكه در خبر است از حضرت‌