مسأله ٣- هرگاه يادش آمد طوافش ناقص بوده، يا فهميد اشكالى داشته، واجب است در صورت امكان خودش، والا به نيابت جبران كند، و اگر مُرد برايش نائب گرفته شود.

مسأله ٤- هيچ‌گونه ذكرى در حال طواف واجب نيست، بلكه مستحب است ذكر خدا، و بهتر اين است كه آياتى از قرآن بخواند، و گفتگوى در حال طواف اشكالى ندارد، بلكه اگر براى هدايت و كارگشائى مستحب و احياناً هم واجب است.

مسأله ٥- اگر طواف فريضه را فراموش كرد تا به وطنش برگشت و با زن همبستر شد برحسب روايت على بن جعفر از حضرت موسى‌بن جعفر (ع) «اگر طواف حج است بايستى يك هدى در همان وقت حج بفرستد، و اگر طواف عمره است در وقت عمره بفرستد و براى طواف ترك شده نيز نائب بگيرد»[٢] كه اگر طواف عمره تمتع است هدى و نيابتش نيز بايستى در همان وقت عمره تمتع باشد، و اگر طواف حج است بايد هدى و نيابت را نيز در وقت حج انجام دهد، و چنانچه طواف عمره مفرده است در هر وقت سال مى‌تواند هدى و نيابت را انجام دهد.

مسأله ٦- اگر ترك طواف فريضه از روى نادانى بود برحسب روايت على‌بن حمزه حكمش اين است كه اعاده‌اش كند و يك شتر هم كفاره بدهد[٣] و اين‌

[١] - وسائل الشيعه، باب ٤٧، طواف، ج ٨

[٢] - وافى ج ٢: ٢، ص ١٣٦، باب ١٠٩

[٣] - وافى ج ٢: ٢، ص ١٣٦، باب ١٠٩.