و اصولًا «لا جدال» جنس مجادله و نزاع با يكديگر را منع كرده، چه مشتمل بر قسم باشد كه نوعاً هم هست: از راست و دروغش يا نباشد كه: بد زبانى ناسزا ياوه‌گوئى تهمت غيبت مسخره اهانت، و تمامى الفاظ و اعمال و اشارات و نوشته‌هائى كه ناستوده و جدال باشد طبعاً شامل است.

بلكه اين «لا جدال» جدال به حق را نيز منع كرده، تا چه رسد بناحق، كه اگر به حق و براى اثبات حق و از راه حق هم باشد در حال احرام حرام است، مگر ناچار شوى تا چه رسد به باطل و ناروايش.

مثلًا اگر «لا والله و بلى والله» قسم راست و به حق باشد حرام است و چنانچه سه مرتبه تكرار شود يك گوسفند كفاره‌دارد، و همين اگر به دروغ باشد در همان مرتبه اوّل يك گوسفند و بيشترش گاو و سپس شتر است.

چنانكه در «رفث» آنگونه كه گذشت كار جنسى يا مقدماتش، حلال و حرامش در حالت احرام ممنوع است، و در اين ميان تنها فسوق است كه هميشه حرام و در حال احرام حرام‌تر است.

تو اكنون محرمى، خصوص اگر هم در حرمى، بايستى صلح مطلق باشى، حتى با گياه و حيوان تا چه رسد به انسان، خصوص انسانى كه در كشور حج با تو هم سامانست، پس چگونه با او جدال مى‌كنى، ناسزا مى‌گوئى، اينجا هم! بس است! اندكى به خود آى، در مدرسه احرام درس سلم و صفا، صلح و وفاگير، تا براى هميشه نيز سلم و صالح باشى.

و اكنون مسائلى چند پيرامون جدال:

مسأله ١- قسم راست بدون نزاع نه جدال است و نه حرام، ولى اگر در مقام جدال باشد حرام است و در سومين بار كفاره دارد، ولى قسم دروغ چه در حال جدال باشد يا نه چه در زمينه اهانت به ديگرى باشد يا نه، در هر صورت حرام‌