فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٣٠ - حكم نقاشى و مجسمه سازى از نگاه شريعت (٢) آیت الله سيدمحسن خرّازى
بخواند كه تمثال جان دار مقابلش باشد، چه آن تمثال مجسمه باشد و چه نقاشى حتى اگر ناقص باشد به گونه اى كه عنوان «تصوير» و «مجسمه» برآن صادق باشد، همچنان مكروه است. اين كراهت با پوشاندن تصوير يامجسمه برطرف مىشود. (٧٠)
همچنين با گذاشتن تمثال در زير پا كراهت مرتفع مىگردد. به دليل صحيحه محمد بن مسلم از امام باقر(ع) كه فرمود:
هرگاه تمثالها زير پايت باشند نماز برروى آنها مانعى ندارد. (٧١)
دليل ديگر بركراهت وجود مجسمه و تصاوير درخانه، رواياتى است كه دلالت دارند: جبرئيل (ع) گفته است:«ما فرشتگان وارد خانه اى كه درآن تصوير يا سگ باشد يعنى تصوير انسان، وخانه اى كه درآن مجسمه وجود دارد نمىشويم.» (٧٢) همچنين رواياتى كه دلالت دارند امام على (ع) وجود تصاوير درخانه را مكروه مىداشت. (٧٣)
البته ازاين روايات نمىتوان استفاده كرد كه نماز خواندن درآن خانه نيز مكروه است. چنان كه سيد درعروه گفته است:«نوزدهم (از مواردى كه نماز خواندن درآنها مكروه است): خانهاى است كه درآن تمثال وجود دارد هرچند مقابل نماز گزار نباشد.» (٧٤) بلكه بايد گفت نهايت چيزى كه از روايات مذكور به دست مىآيد اين است كه نگه داشتن مجسمه و تصوير در خانه مكروه است بنا بر اين حكم به كراهت درچنين خانه اى وجهى ندارد؛ مگر از باب مجاز. چنان كه آية الله خويى پس از نقل روايت مذكور گويد:
بنابر اين مانعى ندارد ما مجازاً از باب كراهت مكث و درنگ مىتوانيم ملتزم شويم كه نماز خواندن در چنين خانه هايى مكروه است؛ نه آن كه درخود
(٧٠)عروة الوثقى،ج١،ص٤٣٠.
(٧١)وسائل،ج٣،ص٣١٩،باب٤٥،لباس نمازگزار،ح١٠.
(٧٢)همان،ج٣،ص٤٦٥،باب٣٣،مكان نمازگزار،ح٢.
(٧٣)همان،ج٣٣،ص٥٦١،باب٣،احكام مساكن،ح٣.
(٧٤)عروة الوثقى،ج١،ص٤٣٠.