فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٣١ - حكم نقاشى و مجسمه سازى از نگاه شريعت (٢) آیت الله سيدمحسن خرّازى
نماز خواندن دراين خانه ها خصوصيتى باشد. (٧٥)
البته چنين كراهتى با انداختن هرچه كه داراى تصوير است به زير پا برطرف مىشود؛ به دليل صحيحه ابو بصير از امام صادق(ع) كه فرمود:«...هر آنچه كه زير پا قرار گيرد مانعى ندارد.» (٧٦) مويّد آن، روايت عبدالله بن يحيى كندى از پدرش است كه عهده دار امور نظافت حضرت امير(ع) بوده است. وى گويد:
پيامبر(ص) فرمود: جبرئيل (ع) گفت:هرگاه درخانه اى تصويرى زير پا نباشد ما فرشتگان وارد آن خانه نمىشويم. (٧٧)
راه ديگر برطرف كردن كراهت اين است كه شكل تصوير يا مجسمه تغيير كند هرچند اين تغيير چندان نباشد كه اسم «مجسمه» يا «تصوير» برآن صدق نكند. دليل آن صحيحه زراره از امام باقر(ع) است كه فرمود:
هرگاه سرتصاوير و مجسمه ها تغيير داده شود هرچند بقيه اجزاى آن به حال خود رها شود، درخانه بودن مانعى ندارد. (٧٨)
زيرا تغيير ـ چنان كه قبلا بيان شد ـ اعم از آن است كه باعث عدم صدق عنوان «مجسمه» و «تصوير» بر تمثال باشد. مگر گفته شود: اين كه امام (ع) پس از جمله«إذا غيّرت روءوسها» واژه «فيها» را بى آنكه به آن نياز باشد اضافه كرده است مىتوان برداشت كرد كه مقصود تغيير محل است يعنى همان قطع و بريدن سر كه درروايات ديگر از آن ياد شده است .دقت كنيد.
مطلب ديگر آن كه مقصود از «خانه» همان مسكن و مأواى انسان است ، درتاج العروس آمده است:
بيت انسان خانه او است. (٧٩)
بنا بر اين وجود مجسمه و تصوير درخانه براى اثبات كراهت نگهدارى آنها كافى
(٧٥)مستند عروة الوثقى(نماز)،ج٢،ص٢١٧.
(٧٦)وسائل،ج٣،ص٥٦٤،باب٤،احكام مساكن،ح٢.
(٧٧)همان،ح٥.
(٧٨)همان،ح٣.
(٧٩)تاج العروس،ج٤،ص٤٥٨.