از امام صادق پرسيدم آيا مى‌توانيم از زمينهاى يهود و نصارا خريدارى كنيم؟ فرمود: مانعى ندارد. هنگامى كه پيامبر بر خيبر چيره شد، زمين را در اختيار آنها قرار داد تا به شرط پرداخت خراج، آباد كنند.

پس مانعى در خريد آن نيست چرا كه هر گروهى زمين را آباد يا روى آن كار كنند زمين مال آنان است و نسبت به آن سزاوارترند. (٥٦)

در صحيحه ابى بصير آمده است:

سألت أبا عبداللّه (ع) عن شراء الارضين من أهل الذمّة. فقال: لابأس بأن يشتريها(يشتري خ ل) منهم إذا عملوها و أحيوها فهي لهم، و قد كان رسول اللّه «ص) حين ظهر على خيبر وفيها اليهود خارجهم على (أن يترك) الارض في أيديهم يعملونها و يعمرونها؛

از امام صادق(ع) در باره خريد زمينهاى اهل ذمّه پرسيدم. فرمود: مانعى ندارد. اگر آن را آباد يا روى آن كار كرده باشند، مال آنان است.

دليل سزاوار بودن آنان اين است كه وقتى پيامبر بر خيبر چيره شد و يهوديان در آن جا بودند، خراجى بر آنان قرار داد و زمين را در اختيارشان نهاد كه‌آن را آباد كرده، روى آن كار كنند. (٥٧)

استدلال به اين دو روايت نادرست است. زيرا اوّلا، با صحيحه حلبى (٥٨) و روايت محمد بن شريح (٥٩) و غير آنها تعارض دارند. ثانياً، در روايات ديگر شواهدى وجود دارد كه بر اساس آن مى‌توان اين دو روايت را به گونه اى با هم جمع كرد كه آنها را از معناى ظاهريشان كه حصول ملكيّت است، خارج سازد از جمله آن شواهد مى‌توان به روايت ابى بردة بن رجا اشاره‌كرد. ثالثاً، علاوه بر اين ، مورد اين دو روايت زمينهاى يهود و نصارا و

(٥٦)وسائل الشيعه،ج١٥،ص١٥٦،ابواب جهاد العدوّ،باب٧١،حديث٢.
(٥٧)همان،ج٢٥،ص٤١٦،أبواب احياء الموات،باب٤،حديث١.
(٥٨)همان،ج١٧،ص٣٩٦،عقد البيع و شروطه،باب٢١،حديث٤.
(٥٩)همان،ج٩،ص٣٧٠.