فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٢٧٢ - شيوه هاى دست يابى به فتواى قدما احمد مبلغى
ديدگاه خوانساريها
الف) آقا حسين خوانسارى،
ايشان در رساله اجماع بدون اشاره به شيخ يا محقق و علامه به صورت كلى به كسانى كه درگذشته نقل اجماع كرده اند اشاره مىكند و به اين مضمون مىگويد:
مدعيان اجماع در تتبع اقوال و تفحص آراء كوششى سخت به خرج مىدادند تا آنجا كه از ذكر قول شاذ هم دريغ نمىكردند؟ در كتاب شارق نسبت به محقق و علامه مىگويد:
...العلامه والمحقق من المتتبعين لاقوال العلماء العارفين بتفاصيل فتاويهم واختلافاتهم العالمين بداب الناقلين واستنادهم فى النقل. (٦٢)
علامه و محقق از تتبع كنندگان در اقوال عالمان به شمار مىروند تتبع كنندگانى كه آشنا به تفاصيل و اختلافهاى فتاوى بودند و عالم به داب نقل كنندگان اجماع و مستندات آنها در نقل.
ب) آقا جمال خوانسارى؛
ايشان برال نقل اجماع شيخ اهميتى بسزا قائل است در رساله نماز جمعه سخن برخى كه فتواى صدوق را در يك مساله مخالف با ادعاى اجماع از سوى شيخ قلمداد كرده اند رد مىكند و مىگويد:
چگونه تجويز توان كرد كه شيخ طائفه چنان بى دين باشد كه با اين همه بى خبرى و عدم اطلاع بر احوال مثل صدوق با قرب عهد چنين دعوى كند و اين بسيار ظاهر است. (٦٣)
ايشان در دفاع از شيخ تا آنجا پايبندى نشان داده كه حتى اگر علامه هم به ادعاى او
(٦٢)رسائل آقا حسين خوانسارى، ص٢٩٣.
(٦٣)مشارق الشموس، ص٣٥٣.