فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١١٠ - حكم نقاشى و مجسمه سازى از نگاه شريعت (٢) آیت الله سيدمحسن خرّازى
ولايت ايشان درامور به خاطر وجود مصحلت چنين اقتضايى را دارد. دقت كنيد.
افزون بر آن ـ چنان كه در تعليقه ايروانى آمده است ـ (٢٥) اين روايت مربوط به يك قضيه دررخداد جزئى است. شايد تصاوير شهر مدينه ، بتها و سگهاى مزاحم و قبرهاى آن داراى كوهان بوده است.(بسان كوهان شتر داراى ارتفاع بوده نه مسطّح با زمين) و شايد هم كوهان ساختن روى قبر از شعائر نصارى و اديان غير اسلامى بوده است.
دليل چهارم: روايت قرب الاسناد است از عبدالله بن حسن از جدّش، از على بن جعفر از برادرش موسى بن جعفر(ع) گويد: از امام كاظم (ع) سوءال كردم : بازى با مجسمه جايز است؟ فرمود: خير. (٢٦)
همو اين روايت را از محاسن نيز، از موسى بن قاسم از على بن جعفر از برادرش موسى بن جعفر(ع) روايت كرده كه ايشان از پدر بزرگوارش از حكم مجسمه پرسيد: امام صادق(ع) در پاسخ فرمود:
بازى با آنها شايسته نيست. (٢٧)
شيخ انصارى بر استدلال به اين روايت چنين اشكال كرده است :
اين روايات تنها بر كراهت بازى با تصاوير دلالت دارند وما نيز با كراهت مخالفتى نداريم ؛ بلكه اگر بازى با تصاوير به صورت لهو باشد دليل بر حرمت آن نيست . (٢٨)
شايد مقصود مرحوم شيخ از اين روايت تنها بر كراهت دلالت دارد اين است كه جمله «عدم صلاحيت» در متن روايت اعمّ از حرمت است . بنابراين نمىتوان دليل بر حرمت باشد . افزون بر اشكال مرحوم شيخ حضرت امام در مصباح الفقاهه آورده است :
اگر بپذيريم اين روايت بر حرمت بازى با تصاوير دلالت دارند ، بين حرمت
(٢٥)حاشيه مكاسب،ص٢١،چاپ سنگى.
(٢٦)قرب الاسناد،ص٢٩٥،باب مايجوز من الاشياء،ح١١٦٥، موءسسه آل البيت.
(٢٧)محاسن،ج٢،ص٤٥٨،باب تزويق البيوت،ح٥٢.
(٢٨)مكاسب،ج١،ص١٩٥.