فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٢٦١ - شيوه هاى دست يابى به فتواى قدما احمد مبلغى
٢ - حدود و ضوابط برگرفتن فتوا از تهذيب:
هر چند فتوائى بودن تهذيب مسلم است ولى اذعان بايد نمود ابعاد اين موضوع يكسره روشن و شفاف نيست. با غور در تهذيب و برخورد فقيهان با آن، حيطه برگرفتن فتوا از اين كتاب را پرچالش و بحث انگيز مىيابيم و آن را به تحقيقى بايسته نيازمند مىبينيم. برخى از سوالات مطرح در اين زمينه عبارتند از:
١ . آيا ترك تاويل(توسط شيخ نسبت به مدرك قول مفيد) را در همه جا بايد نشانه موافقت او با قول مفيد انگاشت؟
٢ . آيا دست زدن شيخ به تاويل مدرك را بايد در همه جا نشانه مخالفت او با مفيد تلقى كرد؟
٣- آيا هر جمع كردنى ميان روايات توسط شيخ، فتواى او را مشخص مىكند؟ در ارتباط با اين سوال گفتنى است جمع كردن شيخ ميان روايات گاه در راستاى اثبات قول مفيد قرار مىگيرد در اين صورت اين سوال و سوال اول به يكديگر گره مىخورند و مجموع آن دو اين سوال را تشكيل مىدهند: آيا اگر شيخ از تاويل مدرك مفيد سرباز زد بلكه در راستاى اثبات قول او ميان روايات جمع نمود مىتوان فتواى او را موافق با مفيد تلقى كرد؟ گاهى هم جمع كردن شيخ در راستاى نظرى مخالف با قول مفيد انجام مىگيرد در اين صورت، سوال ياد شده- سوال ٣ - زير مجموعه سوال دوم مىشود چه آنكه جمع كردنى اينچنين، از مصاديق دست زدن به تاويل مدرك قول مفيد تلقى مىشود.
٤ -آيا شيخ آنجا كه دليلى بى ربط را براى قول مفيد ذكر كند خواسته است با مفيد از اين طريق مخالفت ورزد؟(مخالفتى مودبانه) طرح اين سوالات براى توجه به زواياى موضوع است تا آنگاه كه سخنان خوانساريها يا فقهاى ديگر را ذكر كرديم بدست آيد به كدام زاويه نظر داشته اند وگرنه آنچه در اينجا مىآوريم در واقع نگاهى به ابعادى از موضوع و ذكر پاسخ برخى از اين سوالها است تحقيق كامل را به مجالى ديگر وامى گذاريم: