فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٢٦٥ - شيوه هاى دست يابى به فتواى قدما احمد مبلغى
دليل دوم: وجود فتواهاى بسيار از شيخ برخلاف مسائل مطرح در نهايه در اين زمينه مىگويد:
انه رحمه اللّه قد رجع فى كتبه كتب البحث عن معظم ما ذكره فى نهايته مثل مسائل خلافه و مبسوطه و غير ذاك من كتبه. (٤٤)
شيخ در كتابهاى استدلالى خويش همچون خلاف و مبسوط و غير آن، قسمت معظمى از مسائل مطرح در نهايه را وانهاده و برخلاف آن فتوا داده است.
بازتاب ديدگاه ابن ادريس
ابن ادريس بر پرسشى انگشت نهاده كه حكايت از دقت او دارد بايد ديد فقيهانى كه بعد از او آمده اند با ديدگاه وى چگونه بر خورد كرده اند؟ مىتوان به دو دسته اشاره كرد:
١. فقيهانى كه معترضانه به نقل سخن او پرداخته اند همچون علامه (٤٥)، بحرانى (٤٦) و برخى ديگر. اين گروه در برابر سخن ابن ادريس موضع گيرى كرده اند البته با استدلالهاى اينان تنها ثابت مىشود كه برخى از مسائلى كه ابن ادريس عمل شيخ به آنها را نفى كرده مورد عمل شيخ بوده است و نه بيشتر يعنى به صورت كلان ثابت نمىكنند كه شيخ كتاب را براى افتاء نوشته و به مسائل مطرح در آن عمل كرده است.(براى آگاهى بيشتر، به سخنان اين دسته مراجعه شود. (٤٧)) اين سوال مطرح است كه اين فقيهان چرا اصل نظريه ابن ادريس را بى پاسخ گذاشته و دلايل او را جواب نداده اند؟ آيا به عمق نظريه او تفطن نيافته اند يا تفسير خاصى را از
(٤٤)همان، ج ٣ ، ص١٦١ .
(٤٥)ر.ك: رياض، ج١١ ، ص ٤٤٥، كشف القناع، ص،٢٨٩، حدائق، ج٢٠ ، ص١٥٩ .
(٤٦)الحدائق، ج١٣ ، ص٣٢٩، ج،١٦ ، ص٦٢، ج ١٨ ، ص ٣٢٦ .
(٤٧)به مصادر گذشته مراجعه شود.