فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٢٩٦ - شرط خيار در وقف محمد رحمانى

و - بطلان وقف بر خود

ممكن است گفته شود شرط برگشت وقف به هنگام نياز مستلزم وقف خود است و بى گمان وقف بر نفس باطل است.

نقد و بررسى

صحيح است كه وقف بر نفس سبب بطلان وقف است ليكن مورد بحث، وقف بر نفس به شمار نمى‌آيد، زيرا:

اولا، عنوان مساله عام است و مخصوص به نيازمندى واقف نيست بلكه موردى كه موقوف عليه نيازمند باشد را نيز فراگير مى‌باشد.

ثانيا، هنگامى كه مال وقفى به واقف بر مى‌گردد عنوان وقف منتفى شده و هنگامى كه عنوان وقف صادق است واقف حق دخالت و انتفاع ندارد.

ز - مخالفت با سنت اشكال قابل طرح ديگر بر چنين شرطى اين است كه با سنت و روايات وارده از ائمه (ع) مخالف است و پر واضح است شرط مخالف با سنت از موجبات بطلان شرط است يكى از صاحب نظران معاصر در مقام اثبات بطلان شرط خيار وقف پس از نقل دو روايت مى‌نويسد:

در رابطه با شرط خيار فسخ براى واقف بيش از اين دو، روايت ديگرى در دست نداريم و روشن است كه هر دو روايت بر بطلان وقف - به سبب شرط خيار- دلالت دارند. (٤٨)

نقد و بررسى:

به نظر مى‌رسد اين فرمايش از جهاتى صحيح نباشد، زيرا:

اولا، افزون بر اين دو روايت نسبت به شرط برگشت وقف به هنگام نياز روايات