فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٢٥١ - شيوه هاى دست يابى به فتواى قدما احمد مبلغى
فتوا و تكيه كرد بر آن نمىشود. او مىگويد:
... ذكر الصدوق قدس سره من بنائه على ذكر الاخبار التى يعتمد عليها والتخلف عن هذا البناء نادرا لايضر فلا مانع من الاخذ بها. (٨)
صدوق به بناى خويش بر ذكر اخبار مورد اعتماد تصريح كرده است. تخلف اندك او از اين تصميم، زيانى نمىرساند و مانعى ايجاد نمىكند.
٢- حدود وضوابط دريافت فتوا از من لايحضره الفقيه
شناخت و دريافت فتاواى صدوق از اهميت ويك نقش كار بردى جدى دراستنباط برخوردار است چه آنكه:
١- باتعيين وتشخيص فتواهاى او مىتوان ديدگاههاى مدرسه قميها كه در عهد غيبت صغرى آغاز و تا اوائل عصر غيبت كبرى امتداد يافت رابهتر شناخت وروشن است كه شناخت ديدگاههاى اين مدرسه و فقيهان آن بر چند وچون ارزيابى نسبت به اجماعها سايه مىگستراند آنان كه دغدغه دستيابى به احكام دست به دست گشته از دوران امامان(ع) رادارند بايد شناخت فتاواى ققميون را جدى بگيرند در اين ميان گاه فتواهاى صدوق نقشى كليدى جهت شناخت فتاواى اين مدرسه را ايفاء مىكند.
٢- گاه تعيين حكم يك مساله در گرو پذيرش روايتى است كه صدوق در كتاب خود ذكركردهاست وازطرف ديگر پذيرش روايت او در گرو احراز عمل و فتواى صدوق به آن روايت است گفتنى است مواجه شدن فقيه بامواردى از اين دست د راستنباط فراوان انجام مىگيرد . آنچه قابل توجه است اينكه دريافت و شناخت فتواهاى صدوق دشوارتر از دستيابى به فتواهاى ساير متقدمين است به همين جهت فقيهان در بسيارى از موارد با احتياط و درحد استنباطها(فتواهاى صدوق را شناسايى و اعلام مىكنند از اين رو ضرورى است با بررسىهاى عالمانه دقيق ضوابط برگرفتن فتوا را از كتب صدوق به ويژه كتاب فقيه، كشف و شناسايى كنيم.
ارائه قواعد زير تلاشى است در راستاى تحقق بخشيدن به اين هدف:
(٨)جامع المدارك.