فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٣٢٧ - شطرنج از نگاه آيه اللّه سيد احمد خوانسارى محمد رحمانى
زيرا مقصود از انتفاع از اين گونه وسايل، انتفاع متعارف در آن زمان يعنى همراه با برد و باخت است نه هرگونه بازى هرچند بدون برد و باخت باشد. شاهد بر اين مدعا رواياتى است كه ميسر را به قمار تفسير كرده است مانند روايت و شاء:
عن ابى الحسن(ع)قال: سمعته يقول: الميسر هو القمار. (٣٤)
وشاء مىگويد: شنيدم امام رضا(ع)مىفرمايد:
ميسر عبارت است از قمار. همين مضمون در روايات ديگرى مانند روايت وارده در تفسير عياشى وارد شده است. (٣٥)
افزون بر اين ميسر در فرهنگها نيز به قمار معنى شده. از جمله در مجمع البحرين مىنويسد:
الميسر القمار... و يقال: سمى ميسرا لتسير اخذ مال الغير فيه من غير تعب ومشقه. (٣٦)
ميسر عبارت است از قمار... وجه ناميدن بدين نام اين است كه گرفتن ثروت ديگران با آن بدون مشقت و زحمت ممكن است. بنابراين ميسر كه در آيه مورد نهى قرار گرفته قمار است و پيش از اين ثابت شد كه قمار متقدم است به بازى اى كه در آن برد و باخت وجود داشته باشد.
اشكال: در برخى از روايات ميسر به آلات قمار تفسير شده مانند روايت محمد بن عيسى:
... يسالونك عن الخمر والميسر... فكتب كل ماقومر به فهو ميسر. (٣٧)
امام دهم على بن محمد(ع)در تفسير ميسر مىنويسد: هر چيزى كه با آن قمار شود ميسر است.
(٣٤)وسايل الشيعه، ج١٢١، باب٣٥ از ابواب مايكتسب به، ج٣، ص١١٩٤، چاپ اسلاميه.
(٣٥)عياشى، تفسير عياشى، ج١، ص٣٣٩، تفسير آيه ٩٠ از سوره مائده.
(٣٦)علامه طريحى، مجمعالبحرين، ج٣، ص٥٢٠.
(٣٧)وسايل الشيعه، ج١٢، كتاب التجاره باب ١٠٤ از ابواب مايكتسب به،١١، ص٢٤٣.