فقهى غير استدلالى فقه اماميه است كه با ايجاز و اتقان عبارات و در برداشتن امهات مسائل شرعى، منعكس كننده نظرات فقهى محقق حلى رحمه اللّه است و همواره مورد توجه فقها بوده است. بلكه منعكس كننده نظريات فقهى مشهور و عموم فقهاء اماميه در ميان عامه نيز به شمار رفته و مى‌رود، و عموما براى اسناد قولى به اماميه بدان ارجاع مى‌دهند تا آن جا كه در سال ١٣٧٦ ه.ق توسط وزارت اوقاف مصر و با مقدمه وزير اوقاف وقت احمد حسن الباقورى، و نماينده دفتر تقريب بين المذاهب آن زمان، استاد محمد تقى قمى، منتشر گرديد. بر اهل فن پوشيده نيست كه تقسيم بندى رايج فقه به عبادات، عقود، ايقاعات و احكام، و جاى دادن ابواب مختلف فقهى در يكى از اين بخش ها، از ابتكارات محقق حلى بوده است، كه ايشان آن را در شرايع و مختصر بكار برده است، و از آن پس تا كنون كتابهاى فقهى عموما بر محور آن تقسيم بندى به رشته تحرير درآمده اند. بر اين كتاب شروح متعددى به صورت استدلالى نگاشته شده كه برخى از آنها عبارتند از:

١- المعتبر فى شرح المختصر: محقق حلى، شرحى است ناتمام، از ابتداى طهارت تا اواسط حج: محقق مقدمه اى در ابتداى آن نگاشته درباره اهميت و جايگاه علم فقه، و توصيه هايى ارزشمند به حاملان و محصلان اين علم دارند كه مرور مكرر آن بسيار ذى قيمت است.

٢- كشف الرموز: حسن بن ابى طالب الابى، مرحوم بحرالعلوم در مورد آن مى‌فرمايد: (اولين شرح كتاب مختصر النافع است و حاوى فوايد بسيار و نكات برجسته اى است). (٣) او اين كتاب را در سال ٦٧٢ ه. به پايان رسانيد. (٤)

٣- المهذب البارع: احمد بن فهد الحلى.

٤- شرح سيد محمد بن على الموسوى صاحب مدارك: كه از كتاب نكاح شروع و تا

(٣)رجال السيد بحرالعلوم، ج،٢ ، ص ١٧٩، چاپ اول، مطبعه الاداب، نجف اشرف، ١٣٨٥ق.
(٤)همان ،پاورقى محقق.