مقتضاى تحقيق عبارت است از استدلال بر حرمت، با اطلاق روايات فراوانى كه از بازى با نرد و شطرنج و هر وسيله اى كه براى قمار تهيه شده نهى مى‌كنند، زيرا بى گمان بازى با برد و باخت و بدون برد و باخت را دربرمى‌گيرد.

نقد و بررسى

ممكن است بر اين استدلال نيز اشكالاتى وارد گردد زيرا هر چند روايات معتبرى مانند معتبره سكونى (٦٤) كه برخى از بزرگان و اساتيد حوزه در نامه اى كه به حضرت امام نوشته اند به آن براى حرمت بازى با شطرنج تمسك جسته اند.

اولا، همان گونه كه پيش از اين گذشت دور نيست گفته شود اين اطلاقات ناظر به بازيهاى متعارف و متداول است و بى گمان متعارف و متداول در آن زمان، بازى با برد و باخت بوده. حتى بر اساس برخى از روايات (٦٥) برد و باخت بر سر اهل و عيال و ناموس بوده است. شاهد اين ادعا تعبيراتى است كه در روايات بر قمار به ويژه شطرنج وارد شده مانند اين كه سلام بر بازى كننده شطرنج معصيت كبيره موبقه است كه پيش از اين گذشت آيا چنين نهى شديد جز با بازى شطرنج از روى برد و باخت بر سر ناموس سازگار است؟ آيا ممكن است تعبير (من جلس على اللعب بها (شطرنج) فقد تبوء مقعده فى النار) جز با بازى از روى برد و باخت حكيمانه است؟ آيا به كار بردن تعبير (دعوا المجوسيه لاهلها لعنها اللّه) (٦٦) وسيله مجوسيه را براى

(٦٣)مصباح الفقاهه، ج١٥، ص،٣٧٣.
(٦٤)آيه اللّه قديرى در نامه‌اى كه به حضرت امام نوشته‌اند به اين روايت استدلال كرده‌داند. مجله پاسدار اسلام، شماره ٨٣.
(٦٥)وسايل الشيعه، ج١٢، باب٣٥، ١، ص١١٩.
(٦٦)همان باب١٠٢، ج٧، ص،٢٣٨.