اهلش رها كنيد خدا آنها را لعنت كند. نسبت شطرنج و بازى با آن جز با برد و باخت سازگار است؟ اين گونه نهى هاى شديد در رواياتى است كه اين بزرگان به اطلاق آنها بر حرمت هرگونه بازى با شطرنج استدلال مى‌فرمايند. بنابراين مى‌توان گفت اين مطالب مانع از انعقاد اطلاق اين روايات ناهى از بازى با آلات قمار است. آنچه گفته شد ادعاى انصراف روايات از بازى بدون برد و باخت نيست تا پاسخ داده شود كه بازى بدون برد و باخت نيز فراوان است بلكه مدعا، عدم انعقاد اطلاق نسبت به بازى با شطرنج بدون برد و باخت است. بنابراين مبناى دوم در حرمت بازى با شطرنج نيز نمى‌تواند صحيح باشد.

ج - اجماع

از جمله ادله اى كه ممكن است بر حرمت بازى با شطرنج- هرچند بدون برد و باخت- استدلال گردد اجماع است. صاحب جواهر در شرح كلام محقق حلى- كه قمار را از جمله كسبهاى حرام مى‌شمارد- مى‌نويسد:

بلاخلاف اجده فيه بل الاجماع بقسميه عليه. (٦٧)

خلافى در حرمت قمار نيافتم، بلكه اجماع منقول و محصل بر آن وجود دارد. ادعاى اجماع از سوى صاحب جواهر در خصوص شطرنج نيست زيرا خود صاحب جواهر پس از اين عبارت مى‌نگارد:

فرقى ميان شطرنج و غيرشطرنج نيست. ولى در هر صورت حرمت بازى با شطرنج مصداق اكمل خواهد بود. نقد و بررسى هرچند در اصل اجماع بر حرمت قمار جاى ترديد نيست ليكن نمى‌تواند دليل بر حرمت بازى با شطرنج باشد، زيرا:

(٦٧)جواهر الكلام، ج٢٣٧، ص١٠٩٣.