فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٣٨٠
الموجوده. ولو وجدت اثنتان لكقوم بالمجموع، لصلاحيه كل واحده منهما كما هو المفروض... . وچه بسا از آن جواب داده مىشود كه: اركان نماز عبارتست از اجزائى كه پايه گذار حقيقت نماز هستند به طورى كه قوام نماز به آنهاست، و معناى زياد شدن ركن آن است كه چيزى غير واجب و غير مستحب كه همسان يكى از اجزاء نماز باشد به آن اضافه گردد در اين صورت اگر فرض شود كه دو سجده به گونه اى است كه هر يك از آنها صلاحيت دارد كه پايه اى از آن حقيقت باشد پس لازمه آن اين است كه اگر يكى از آن دو بجاى آورده شد و ديگرى سهوا ترك گرديد آن حقيقت با سجده بجاى آورده شده تقويت مىگردد، و اگر هر دو بجاى آورده شد «آن حقيقت» با مجموع آنها تقويت مىشود، به خاطر آنكه بنا به فرض هر يك از آنها چنين صلاحيتى را دارند. حاصل كلام مولف در جواب گويى از اين اشكال اينطور است كه بايد زياده و يا ترك ركن، عنوان شى ترك شده يا اضافه شده مجانس با جزئى از نماز باشد و يك سجده مجانس با دو سجده نيست تا موجب شود كه ترك يا اضافه در ركن بشود. با اين حال مولف اين پاسخ را تمام نمىداند و آن را رد كرده و مىگويد:
وفيه نظر، فانه بعد تقوم الحقيقه بالواحده فلا مجال لتقومها بالاثنتين، لانهما لم توجد دفعه، فلا نسلم ان الركن فى هذه المركب الموجود هو السجدتان معا حتى يكون زيادته بزياده السجدتين فتامل. در اين اشكال نظر است، چرا كه پس از تقويت حقيقت نماز با يك سجده ديگر جاى تقويت آن با دو سجده نيست، زيرا آن دو، دفعه بوجود نمىآيند، پس نمىپذيريم كه ركن، در اين مركب موجود، دو سجده با هم باشد تا