فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٣٣٠ - شطرنج از نگاه آيه اللّه سيد احمد خوانسارى محمد رحمانى

بازى همراه با برد و باخت بوده است محقق شيرازى در اين باره مى‌نويسد:

ويمكن دعوى انصراف التقلب المذكور قبله الى التقلب المتعارف وهو اللعب مع الرهن. (٤١)

ممكن است انصراف تقلب در حديث به تقلب متعارف در آن زمان باشد كه بازى با برد و باخت است.

٢. روايت حلبى:

از جمله رواياتى كه بدان بر حرمت بازى با آلات قمار (شطرنج) استدلال شده (٤٢)

حديثى است كه فرزند شيخ طوسى مشهور به مفيد ثانى نقل كرده است:

عن على(ع)قال: كل ما الهى عن ذكر اللّه فهو من الميسر. (٤٣)

امام على(ع)مى‌فرمايد: هر چيزى كه انسان را از ياد خدا باز دارد ميسر است. دلالت حديث به اين صورت است كه بر اساس دلالت آيه نود سوره مائده هر ميسرى حرام است و چون بازى با شطرنج موجب فراموشى ياد خدا مى‌گردد حرام است.

نقد و بررسى

از چند جهت استدلال به اين حديث قابل خدشه است. از جمله:

اولا، آيه اللّه خوانسارى مى‌فرمايد:

واما ما عن امير المومنين(ع) فلا يستفاد منه الحرمه و الا لزم حرمه كل امر مباح الهى عن ذكر اللّه. (٤٤)