فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٠٩ - حكم نقاشى و مجسمه سازى از نگاه شريعت (٢) آیت الله سيدمحسن خرّازى
مگر آنكه گفته شود: سوءال كننده درمقام شناخت حدود و قيود حرام بوده است كه آيا ساختن مجسمه شامل غير جانداران است يا اختصاص به جانداران دارد؟ طبق اين احتمال، ديگر سوءال اختصاص به نگهدارى نخواهد داشت بلكه شامل ايجاد و آفرينش مجسمه نيز مىشود.
بلى؛ ممكن است گفته شود: با توجه به اين كه سوءال كننده در مقام سوءال از تماثيل غير جانداران بوده است چنان كه اختصاص سوءال او به اين قسم گواه آن است، جمله «مالم يكن شيئاً من الحيوان» قضيه مهملى خواهد شد؛ زيرا ذكر آن از باب تفضّل است واز آنجا كه امام (ع) درمقام بيان خصوصيات احكام تصوير جانداران نبوده است، اين جمله امام (ع) «مالم يكن شيئاً من الحيوان» ديگر، اطلاق ندارد تا بتوان در نگهدارى به اين اطلاق تمسك كرد.
دليل سوّم: در موثقه سكونى آمده است:
قال أمير الموءمنين (ع):
بعثنى رسول الله (ص) الى المدينة فقال: لاتدع صورة إلامحوتها، و لاقبراً إلاسويته ولاكلباً إلاقتلته؛ پيامبر(ص) مرا به مدينه فرستاد و فرمود: هيچ تصويرى را وا نمىگذارى مگر آن را محو و نابود مىكنى، و تمام قبرها را با خاك يكسان كن و تمام سگها را بكش. (٢٣)
شيخ انصارى(ره) دراستدلال به اين روايت اشكال كرده و مىگويد:
سياق اين روايت نبوى ظهور در كراهت دارد، چنان كه عموم فرمان به كشتن سگها نشانگر آن است و نيز به دليل فرمايش آن حضرت(ع) كه در برخى از روايات چنين آمده است: «ولاقبراً إلا سويته.» (٢٤)
اين اشكال قابل مناقشه است؛ زيرا مكروه بودن اين كارها موجب نمىشود كه تصرف در آنها با ويران كردن، محو وكشتن جايز باشد؛ مگر اين جواز را ازاين جهت بدانيم كه
(٢٣)وسائل،ج٣،ص٥٦٢،باب٣،احكام مساكن،ح١٧.
(٢٤)مكاسب،ج١،ص١٩٤.