ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ١٨٤ - ترجمهء خطبهء بيست و نهم

ترجمهء خطبهء بيست و نهم اين خطبه را پس از داستان حكمين ( ابو موسى اشعرى و عمرو بن عاص ) پس از آنكه ضحاك بن قيس ( از پيروان معاويه ) به كاروان حج تاخته و آن را غارت نمود ، ايراد نموده استو در اين خطبه به آنچه كه در اطراف قلمرو زمامدارى امير المؤمنين روى مى داده است ، اشاره نموده و پيروان خود را براى ايجاد نظم و اصلاح آنها تحريك فرموده است : اى مردمى كه بدنهايتان در كنار يكديگر ، ولى هواهايتان گوناگون استسخن شما سنگهاى سخت را سست ، و كارتان دشمنان را در بارهء شما به طمع مى اندازدوقتى كه در مجالس مى نشينيد ، از همه جا سخن ميرانيد هنگامى كه جنگ به سراغتان مى آيد ، فرياد برمى آوريد : اى جنگ از ما دور شو دعوت و تحريك كسى كه شما را [ بسوى حق و دفاع از آن ] بخواند ، ارزشى نداردو آن كس كه زير شكنجهء شما قرار بگيرد ، هرگز دل راحتى نخواهد داشت [ كارى جز اين نداريد كه در برابر دعوت من براى دفاع از حق ] با سخنان گمراه كننده عذر مى تراشيداز من خواستيد جنگ را به تأخير بيندازم چونان بدهكارى كه از طلبكار خود تمديد مى خواهدانسان ذليل و خوار از ورود ستم بر خود جلو نمى گيردحق بدون جديت قابل وصول نيست [ شگفتا ] كدامين خانه و وطن را جز خانه و وطن خود از اشغال بيگانگان ممنوع خواهيد ساختو با كدامين رهبر پس از من ، به ميدان نبرد وارد خواهيد گشتسوگند بخدا ، فريب تباه كننده خورد كسى كه شما او را فريب داديد سوگند بخدا ، كسى كه شما را وسيلهء برد قرار داد ، [ بازنده ترين ] نوميد