ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٢٧٤ - ١٠ - تصورات مولد در شناخت

كه هراندازه ارتباط موضوع با انسان با اهميتتر باشد ، زمينه براى دوام هويت موضوع در ذهن ، بيشتر ميباشد . اين قانون در حفظ صور و ديگر موضوعات و قضايا در حافظه تقريباً كليت دارد . بعبارت ديگر در حالات معتدل روانى و سلامت مغزى با اهميت تلقىشدن موضوعى كه در ذهن منعكس مى گردد ، عامل ثبات هويت و دوام موضوع منعكسشده در ذهن يا حافظه ميباشد . تكرار ارتباط با موضوع هم از عوامل ثبات هويت و دوام موضوع منعكس شده در ذهن يا حافظه ميباشد . قاعدهء ديگرى وجود دارد كه اثبات ميكند كه هر تصور انعكاسيافته در ذهن ، هراندازه كه همراه با تأثرات عميقتر بوده باشد ، احتمال سرازير شدن آن به اعماق سطوح روانى و به اصطلاح ورود به ضمير خودناآگاه و رسوب در آن جايگاه بيشتر ميباشد .
١٠ - تصورات مولد در شناخت بطور كلى تصورات منعكس در ذهن بر دو نوع عمده تقسيم مى گردند : نوع يكم - تصورات غير مولد .
نوع دوم - تصورات مولد . مقصود از تصورات غير مولد آنست كه صورت منعكس شده به تنهائى در ذهن كم و بيش مى ماند و سپس در مجراى دگرگونيها قرار مى گيرد . تصورات مولد عبارت است از آن موضوعات انعكاسيافته در ذهن كه موجب تحريك سلسلهء تداعى معانى يا انديشهء منطقى يا تجسيم مى گردد بعنوان مثال با انسانى ديدار مى كنيم كه صورت يا طرز سخن گفتنش شبيه به دوست ما ميباشد ، اين رابطهء شباهت ممكن است به تحريك رشته اى از واحدهايى كه در دوست سراغ داريم بطور تداعى معانى در ذهن ما بيانجامد مانند اين كه آن دوست ما انسان باوفائى است و همين صفت وفاى او موجب دوام محبت طرفين گشته و همين محبت انگيزهء گذشتها و فداكارىها بوده است . . . همچنين ممكن است انعكاس يك موضوع رشته اى از انديشهء منطقى