ترجمه و تفسير نهج البلاغه

مرحلهء دوم - ورود به كارزار

انواع هدفها براى پايان دادن بزندگى

عشق و شهادت

تفسيرى در بارهء شهادت و شهيدان از ديدگاه قرآن

عامل دوم - كه بايستى همواره در راه رفع مزاحمت آن جهاد كرد ، انسان است

نتيجهء دوم - دچار شدن به بلاها و مصيبتها

نتيجهء پنجم - ممنوعيت از عدالت و انصاف

شب و روز ، پنهان و آشكار فرياد زدم

اينست معناى وابستگى حيات افراد جامعه بيكديگر

حق حيات ، مطلق است و برخوردارى از اين حق مشروط به پذيرش مكتب و ايده اى نيست

داشتن حق چيزيست و تطبيق موجوديت آدمى با حق چيزى ديگر

2 - قطب ذاتى حق

آيا حق پيروز است يا قدرت

حق هرگز با قدرت جنگ تن به تن ندارد

گروه هشتم از آيات نابودى باطل و فناى آنرا بعنوان مقتضاى مشيت دائمى الهى گوشزد مى نمايد

قدرت يعنى چه

توضيحى در بارهء بيمارى احساس قدرت مستقل و مطلق

قدرت و جريان آن در اسلام

آيا مى توان براى قدرتپرستان سلطه گر اثبات كرد كه عشق تسلط برجانهاى آدميان ، با عشق به سركشيدن پيالهء زهر مساوى است

ستمى فوق ستمگرىها ، وقاحتى فوق وقاحتها

اگر عمل عينى آتيلاها و نرونها ، تاريخ انسانى را دردناك ثبت ميكند فلسفه ماكياولىها و رنانها تاريخ انسانى را به فاجعه مبدل مى سازد

پيروزى چه معنا مى دهد

آيا حمايتكنندگان از تنازع در بقاء از عقل و خرد سالم برخوردارند

فلسفهء قدرتمندان در موقع لغزش در سراشيبى سقوط

اگر من او را از پاى در نياورم او مرا از پاى در خواهد آورد

برخى از معجزه هائى كه اصلحسازان در ميدان تنازع در بقاء بوجود آورده اند

قدرت در اختيار كسانى كه شخصيت انسانى خود را در نبرد با خودخواهى از دست داده اند

قدرت در اختيار كسانى كه شخصيت انسانى آنان در نبرد با خودخواهى پيروز گشته است

تكامل يا نابود شدن قدرتها كه مايهء حيات انسانها است بدست يكديگر

شما سست عنصرها دو معصيت بزرگ مرتكب مى شويد

رهبر رهبران انسانيت مى نالد و فرياد مى زند

زندگى با احساسات خام

زندگى با احساسات تصعيد شده

زندگى با تعقل محض

احساس تصعيد شده ( احساس برين ) عامل واقعى تعيين كنندهء روش عقلانى بشرى در زندگى است

تماشاگران بىخبر از واقعيتها به قضاوت نشسته و در بارهء على ( ع ) به قضاوت پرداخته اند

على بن ابي طالب همواره جنگ را تا نزديكى تاريكى شب به تأخير مى اندازد

سست عنصرى و بىتفاوتى اكثريت مردم در بارهء حقوق جان خود ، يكى از عوامل بدبينى و نگرانى عميق به نوع انسانى بوده است

ترجمهء خطبهء بيست و هشتم

آرزوهاى ما چونان قشر باريكى از نفت است كه روى آب شعله ور باشد

يك نگاه دقيق به ترس و رابطهء آن با مذهب

اگر ترس باعث مى شود كه

قرآن گرايش به خدا را به انگيزگى ترس و اضطراب توبيخ ميكند

در اين درگه شبى بيدار باشيد

اگر حق براى فرد يا جامعه اى سودى نبخشد باطل تباهش خواهد ساخت

هيچ چيزى براى شخصيت كمالجوى آدمى خطرناكتر از پيروى هوى و درازى آرزوها نيست

ترجمهء خطبهء بيست و نهم

پس من با كه سخن بگويم

با حماسه در سخنپردازىها صخرههاى سخت را متلاشى ميكنند ، ولى خود در برابر ارادهء دشمن متلاشى ميشوند

نه ارزش دعوت به حق را درك مى كنيد و نه قلبى را كه براى شما مى تپد تشخيص مى دهيد

اين قدر خود را فريب ندهيد ، دين جان خود را بتأخير نيندازيد ، حق شوخى ناپذير است

آيا وطن دوستى مطلوب مطلق است

چون وطن دوستى معلول حب ذات است لذا محبت بوطن قابل شدت و ضعف و در معرض هستى و نيستى است

گروه دوم - آياتى است كه بطور غير مستقيم محبوبيت وطن را گوشزد ميكند

گروه سوم

آيا ممكن است كرهء زمين روزى بشكل يك وطن واقعى براى عموم انسانها از هر نژاد و هر مكتب كه بوده باشند در آيد

پس از من با رهبرى كدامين پيشوا پيكار خواهيد كرد

شما كه خود را فريب دادهايد ، چه كسى مى تواند از فريبكارى شما نجات پيدا كند

سخنانتان از اعتبار افتاده است

آيا مى توانيد موقعيت خود را توصيف كنيد

گفتار بدون معرفت و علم ، غفلت از ضرورت خوددارى از آلودگيها ، طمع در پيروزى بدون شايستگى اينست عوامل تباه كنندهء زندگى

شناخت و ابعاد آن

آيا شناخت ، امكانپذير است

شناخت و انواع و ابعاد آن - شناخت قابل مشاهده عينى نيست

2 - جبر طبيعى حسى و ذهنى براى مراحل عالى شناخت

3 - عامل ادامهء زندگى براى شناخت

4 - خودخواهى عامل شناخت

5 - سودجوئى عامل شناخت

6 - اشتياق ذاتى عامل شناخت

7 - اخلاق عامل شناخت

8 - شناخت با تحريك عشق

9 - اعتقاد ، عامل شناخت

12 - ايمان ، عامل شناخت

بحثى مختصر با منكرين ايمان بعنوان عامل شناخت

ضرورت تنظيم و تصفيهء حواس براى تصحيح ارتباط ذهن با واقعيات

شناخت بديهى و شناخت نظرى

مراحل اوليهء شناخت

1 - مقدمهء نخستين برقرار شدن ارتباط ابتدائى ميان ذهن و موضوع

5 - اشراف غير مستقيم

8 - احاطهء بىواسطه

1 - رابطهء احساس بسيط يا مجرد با شناخت

2 - رابطهء احساس مركب با شناخت

3 - رابطهء درك با شناخت

8 - تصور منعكس در حال استمرار ارتباط با موضوع

9 - تصور منفصل از ارتباط با موضوع

10 - تصورات مولد در شناخت

شرايط اصلى شناخت

1 - شرايط شناخت بانظر به موضوعى كه براى شناخت مطرح گشته است

2 - شرايط شناخت با نظر به چگونگى شناختى كه مطلوب است

3 - شرايط موقعيتى كه ذهن در هنگام شناخت يا براى حصول آن دارا ميباشد

4 - شرط فاصلهء منطقى ميان ذهن و موضوعى كه براى شناخت مطرح است

1 - احتمال

4 - قطعهاى منطقى و قطعهاى تلقينى و قطعهاى فصلى

مراتب علم

انتقادى از سخن كانت

مراحل سه گانه علم با نظر به شرايط ذهنى

7 - علم اجمالى

شرط دوم - قابل پيشبينى مشروط

شرط سوم - ابطالپذيرى

شرط چهارم - قابل تكرار و تعدد

9 - يقين

13 - علم انفعالى

14 - علم فعلى

فهرست مطالب

فهرست آيات

فهرست اسامى

فهرست مأخذ

ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٢٩٧ - ٧ - علم اجمالى

دو معناى عمومى و محدود ، با نظر به اختلاف در تفسير علم وجود دارد كه بررسىهاى مشروح در بارهء آنها احتياج به تفصيل دارد . آنچه كه امروزه بعنوان شرايط يك قانون علمى مطرح مى گردد سه شرط است :
شرط يكم - كليت قانون
شرط يكم - كليت قانون موضوع قانون علمى بايد كلى باشد ، مانند هر آب مركب است از دو عنصر اكسيژن و هيدروژن با نسبت معين .
منشاء كليت يك قضيه بر دو قسم است :
قسم يكم - استقراء
قسم يكم - استقراء و تجربهء همهء انواع يا افراد يك موضوع مانند همهء انواع جانداران يا همهء افراد يك نوع جاندار كه بطور كلى موضوع قضيهء علمى قرار مى گيرد ، مانند اين كه همهء انواع حيوانات توليد مثل ميكنند . البته مشاهدهء مستقيم اغلب انواع يك موضوع ( مثلا حيوان ) مخصوصاً با گسترش وسيع علوم حيوان شناسى در دوران ما ، در روى زمين ، امكانپذير است ، و با اين حال مى توان با يك مسامحهء جزئى ادعاى كليت نموده و قضيه را بعنوان يك قضيهء علمى مطرح كرد . ولى بايد در نظر گرفت كه همين مسامحه جزئى بايستى مورد توجه و تذكر قرار بگيرد ، تا بررسىكنندگان به اشتباه نيفتند . استقراء و تجربه در همهء افراد يك موضوع نه امكانپذير است و نه مورد احتياج . ما با شناخت يك موضوع از نظر عناصر اصيل آن مى توانيم در بارهء افراد آن موضوع ، قضيه كلى صادر كنيم ، وقتى كه ما هويت آب را با همهء عناصر اصيل آن شناختيم ، مى توانيم آنرا موضوع يك قضيهء علمى معرفى كرده بگوئيم : همهء افراد و مصاديق آب چنين و چنان است بجز مشخصات موضعى مانند املاح گوناگون كه در آبهاى روى زمين بطور متفاوت وجود دارد . خلاصه براى تشكيل يك قضيهء علمى كه از كليت و شمول بر افراد يك موضوع برخوردار بوده باشد ، كافى است كه هويت آن موضوع را بطور صحيح بشناسيم . در صورتى كه براى بيان يك قضيهء