ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ١٦٧ - يك نگاه دقيق به ترس و رابطهء آن با مذهب

طرفدار آنست و ابن ملجم از آن حق و حقيقت منحرف است . پس اين كه راسل و امثال او چه پيش از او و چه بعد از او ، مى گويند : خداجوئى و گرايش به مذهب معلول ترس و ناتوانى و بدبختى است ، با نظر به خود واقعيت مذهب نبوده ، بلكه با نظر به عوارض يا فوايد آن ميباشد .
٧ - اين عبارت آناتول فرانس را دقت فرمائيد : « قدرت و نيكوكارى اديان است كه به آدمى علت وجود و عواقب كار را تعليم مى دهد ، وقتى كه ما اصول عقايد فلسفى الهى را طرد نمائيم ، چنانكه تقريباً ما همه در اين عصر علم و آزادى فكر ، چنين مى كنيم ، وسيلة ديگرى باقى نمى ماند كه بدانيم چرا بدنيا آمده‌ايم و بچه كار بدين جهان قدم گذاشته‌ايم . . . » [١] ملاحظه مى شود كه خود اين سؤال كه « چرا باين دنيا آمده‌ايم و بچه كار بدين جهان قدم گذاشته‌ايم » هيچ پاسخى جز اعتقاد بيك حكمت عالى كه از حكيم مطلق در اين جهان بوجود آمده است ، ندارد .
يك نگاه دقيق به ترس و رابطهء آن با مذهب چنانكه در كتاب « توضيح و بررسى مصاحبهء برتراندراسل - وايت » گفته شده است : ترس يك پديدهء روانى مشخصى است كه علائم و آثار فيزيولوژيك خاصى را در بدن نمودار مى سازد كه در مباحث روانى مطرح و بررسى ميشوند و ترس را مى توان به اين نحو توضيح داد كه در هنگام يقين يا احتمال فقدان يا نقص توازن و تعادل طبيعى يا روانى ، پديدهء ترس نمودار مى گردد . البته مى دانيم كه اين تعريف پديدهء ترس را كاملا روشن نمى سازد ، ولى اين نقص تعريف مخصوص به پديدهء ترس نيست ، بلكه در همهء پديده‌ها و فعاليتهاى روانى وجود دارد ، زيرا ما در هنگام بررسى آن پديده‌ها و فعاليتها با نمودهاى فيزيكى داراى رنگ و شكل و كميت و ديگر نمودها روبرو نيستيم ، حالا بايد ديد آيا اين كه

[١] باغ اپيكور - آناتول فرانس ص ٣١