ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ١٦١ - ترجمهء خطبهء بيست و هشتم

است كه بر ارتباط توبه پذيرى خداوند متعال با محبت و مهربانى او بر بندگانش دلالت ميكند . و در يكى از آيات پس از كلمهء تواب ، كلمهء حكيم آمده است .
اين تنوع براى آنست كه گمان نرود كه محبت و مهربانى خداوندى براى پذيرش توبه يك وصف ثانوى است ، بلكه اين پذيرش بر مبناى حكمت عاليه الهى است كه :
< شعر > چنين شنيدم كه لطف يزدان بروى جوينده در نبندد درى كه بگشايد از حقيقت بر اهل عرفان دگر نبندد < / شعر > ( حكيم صفا اصفهانى ) اين حكمت الهى باز شدن درى است كه آدمى بروى خود مى بندد و خود را از ديدار خداوندى كه همواره با او است ( هُوَ الَّذِي خَلَقَ السَّماواتِ وَالأَرْضَ ) [١] محروم مى سازد ، بار ديگر دست دراز ميكند و آن در را باز ميكند ، اين در - باز كردن توبه ناميده مى شود . خداوندى كه مقصود خود را از آفرينش و مسير آنرا چنين بيان نموده است كه : ( الَّذِينَ إِذا أَصابَتْهُمْ مُصِيبَةٌ قالُوا إِنَّا ) [٢] ( ما از آن خدا و به سوى او برميگرديم ) محال است كه از مقصود خود تخلف كند و خلاف وعده و قولش عمل كند : ( وَالَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحاتِ ) [٣] ( و كيست راستگوتر از خدا ) ( وَلَنْ يُخْلِفَ الله وَعْدَه ) [٤] ( خداوند هرگز خلاف وعده نمى كند ) پس خداوند بشر را از آن خود قرار داده و همواره با او است . اين بشر نادان و خودخواه است كه خود را از جوار ربوبى كنار مى كشد و چارهء كنار رفتن و دور شدن ، برگشتن دوباره است . و پذيرش الهى اين بازگشت

[١] الحديد آيهء ٤
[٢] البقرة آيهء ١٥١
[٣] النساء آيهء ١٢٢
[٤] الحج آيهء ٤٧