ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ١١ - مرحلهء دوم - ورود به كارزار

پيشتازان تنازع در بقا ، و عشاق شهوت حيوانى و مال و مقام ، هر لحظه از زندگى آن دو بزرگوار طعم كشته شدن در راه خدا كه شهادت ناميده مى شود ، سپرى گشته است .
مرحلهء دوم - ورود به كارزار ، در حالى كه تن به شهادت داده ، باكى از پايان يافتن زندگى در راه هدف اعلائى كه انتخاب كرده است ، ندارد . در اين مرحله انسانى كه رو به شهادت مى رود ، ممكن است طوفانى در وضع روانى او به وجود بيايد ، سپاهى از مفاهيم گوناگون از زندگى و مرگ و مختصات زندگى در مغز او رژه بروند ، لحظه اى فرسودگى ، لحظهء بعد نشاط و برافروختگى ، تداعى معانى در اندك زمان جاى خود را به انديشهء منطقى مى دهد و بالعكس ، رشتهء انديشه منطقى را شروع و تداعى معانى آنرا از هم مى گسلد . دنيا و زر و زيورش در نوسانى از ارزيابىها از جلو چشمان شهيد عبور مى كند . با اين حال مى توان ملاك وضع روانى شهيد را در مرحلهء دوم شدت و ضعف تمركز قواى دماغى در بارهء آن هدف قرار داد كه براى وصول به آن ، گام به مرز زندگى و مرگ نهاده است . هر اندازه كه قواى مغزى شهيد در بارهء هدف انتخاب شده اش متمركزتر باشد ، از طوفان و نوسانات روانى او كاسته مى شود . در اين مرحله ، با نظر به گفتار و رفتار شهداى بزرگ تاريخ ، اين ملاك بخوبى ثابت مى شود كه عظمت هدف كه آنان مى خواهند آنرا به بهاى جان به دست بياورند ، آنانرا چنان جذب ميكند كه از نظر وضع روانى گوئى در معتدلترين حال به سر مى برند .
اكنون بعضى از جملات امام حسين عليه السلام را در روز خونين دشت نينوا از نظر مى گذرانيم : ١ - امام حسين عليه از فرزدق شاعر مى پرسد : مردم را در پشت سرت چگونه گذاشتى ( وضع مردم در كوفه چگونه بود ) فرزدق پاسخ داد : دلهاى مردم با تو و شمشيرهايشان به ضرر تو كشيده شده است و قضاى الهى از آسمان فرود مى آيد و خداوند با مشيت خود عمل ميكند . امام حسين فرمود :