٤- وقتى شكار باصابت تير هلاكتش مستند بحد و برندگى آن باشد نه ثقل و سنگينى آن. و بر فرض قصور دلالت لفظى بر كفايت يا عدم كفايت هلاكت مستند بساچمه و فشنگ مرجع اصل عملى است.

٥- شكار در حالى كه داراى حيات استقرارى است از نظر غائب نشده باشد پس اگر بعد از غيبت آن را بيابند و معلوم نشود كه هلاكتش مستند بتيرى است كه باو اصابت كرده يا جهت ديگرى داشته خوردن گوشت آن حلال نخواهد بود.

٦- هلاكتش مستند بسگ شكارى يا اصابت تير باشد پس اگر تير به آن اصابت كرده و از بلندى افتاده باشد يا پس از اصابت تير در آب افتاده و غرق شده باشد خوردن گوشت آن حرام است.

٧- حيوان مملوك نباشد پس اگر آثار ملكيت در آن مشاهده شود مثل اينكه طوقى در گردنش باشد نه صيد آن حلال است و نه خوردنش.

٨- وجود قصد است، پس اگر شخص بدون قصد شكار، تيرى انداخت و به شكار اصابت نمود بدون تذكيه حلال نخواهد بود.

(كليات حقوقى ص ٢٠٦، ٢٠٧) ديگر اينكه:

آب و گياهانى كه در اراضى بلا صاحب روئيده شده باشد از مباحات محسوب بوده و تا وقتى كه تحت حيازت قرار نگرفته‌اند هر كس حق دارد از آنها منتفع گردد.

(كليات حقوقى ص ٢٠٤)

مُبادَلَة

- (اصطلاح فقهى) انواع معاملات است‌

. مُبادَلَةُ الرَّأسَيْن‌

- (اصطلاح ادبى) نزد بلغاء آنست كه دو لفظ متجانس در كلام آرند كه در اولين حروف مختلف باشند چون «سلام و كلام و سلامت و ملامت» (از كشاف ص ١٦٢).

مَبادى‌

- (اصطلاح فلسفى) مبادى جمع مبدأ است و مبادى اشياء ابتداء و علل اوليه اشياءاند. مبادى اجسام عناصر اربعه‌اند و ... و مبادى كون و فساد ماده و صورت است (تهافت التهافت ص ١٤٥- تفسير ما بعد ص ٧٣).

و از نظر عرفا عبارت از امورى است كه سالك در مبدأ سير خود بايد رعايت كند مانند صوم و صلاة و غيره و بالاخره آداب شرعى است كه مبتديان سلوك ناگزير از رعايت آن ميباشند.

فارابى گويد: مبادى وجود چهار بود.

ما ذا، بما ذا، كيف وجود الشي‌ء و عما ذا.

رجوع به تحصيل السعادة ص ٥

مَبادى أَرْبَعَه‌

- (اصطلاح فلسفى) مبادى اربعه هم اطلاق بر عناصر اربعه ميشود و هم بر علل اربعه (ماده، صورت، فاعل و غايت) ميشود (از شفا ج ٢ ص ٥٣٥).

مَبادىِ أَفْعال‌

- (اصطلاح فلسفى) كليه افعال اختيارى كه از انسان صادر ميشود مسبوق بمقدمات و مبادى چند است كه آنها را مبادى عامه افعال مينامند و عبارتند از تصور فعل، اعتقاد بنفع و ضرر آن، شوق، اجماع يعنى اراده جازم و قوت محركه عضلات.