٤- دبيران كاتبى: نجم الدين على بن عمر بن على كاتبى قزوينى (٦١٥). يكى از فلاسفه و منطقيانست. بحر الفوائد فى شرح عين القواعد از تأليفات اوست. ديگر كتاب شمسيه است در منطق.

٥- ارموى: يكى از منطقيان: ابو الثنايا محمد ابن ابى بكر آذربايجانى ارموى است (٥٩٤- ٦٨٢) كه مطالع را نوشته است و قطب رازى آن را شرح كرده است.

٦- علامه حلى: وى علاوه بر آنكه مردى فقيه و عالم دينى بود در علوم كلام و منطق دستى داشته‌است. از كتب منطقى اوست:

مراصد التدقيق و مقاصد التحقيق، شرح بر شمسيه كاتبى، القواعد الجليه، شرح منطق طوسى است.

٧- عضد الدين ايجى: (٧٥٦ م) كتابى در آداب البحث دارد كه شرحهائى بر آن نوشته‌اند، مانند شرح ميرسيد شريف جرجانى و محمد حنفى تبريزى و ....

٨- قطب الدين شيرازى: (٧١٠) يكى از بزرگان علماء و فلاسفه ايران است كه علاوه بر حكمت و منطق و رياضيات در تمام علوم شرعيه دست داشت.

كتاب معروف وى «دارة التاج» است كه خلاصه‌اى از تمام معارف اسلامى است.

در بخش منطقيات اين كتاب ابتداء از فضيلت علم سخن گفته است و براى اثبات آن دلائلى نقلى و عقلى آورده است و باستناد آيات و اخبار اسلامى و سخنان انبياء مرسلين وجوب تعليم و تعلم را اثبات كرده است.

پس از آن مقوله‌اى در علم و كيفيت حصول آن بحث كرده است سپس بتقسيم- بندى علوم پرداخته است. وى علوم را از نظر كلى و بتقسيم اوليه منقسم كرده است به:

١- علوم حكمى ٢- علوم غير حكمى.

علوم غير حكمى را نيز بدو قسمت كرده است: الف: علوم دينى- ب: علوم غير دينى.

سپس اقسام علوم حكمى و دينى را برشمرده است.

وى مانند شيخ اجزاء حكمت را بدو قسمت عملى و نظرى تقسيم كرده است.

حكمت عملى را سه قسم داند.

تهذيب اخلاق، تدبير منزل، سياست مدينه.

حكمت نظرى را شامل: علم الهى و فلسفه اولى، رياضيات و طبيعيات داند.

علم رياضى را شامل: هندسه، حساب، هيأت، نجوم و موسيقى دانسته است.

فروغ ديگرى نيز براى رياضيات برشمرده است مانند: مناظر و مرايا، جبر و مقابله، جر اثقال، علم مساحت، علم حيل، علم جمع و تفريق، علم اوزان، علم زيجات و تقاويم و علم نقل مياه، علوم طبيعى را شامل سماع طبيعى، السماء و العالم، علم كون و فساد، علم آثار علوى علم معادن، علم نبات، علم حيوان و علم نفس داند و فروعى ديگر براى آن ذكر كرده است مانند: طب، علم احكام نجوم، علم فلاحت، علم فراست، علم تعبير خواب، علم كيميا، علم طلسمات و علم نيرنجات، وى علوم منطقى را از فروع علوم الهى ميداند و تقسيم ديگرى براى علوم كرده است: