فرهنگ معارف اسلامى - سجادی، جعفر - الصفحة ١٧١٩ - م

(دانشنامه ص ١٢٧).

در دستور است كه مخيلات عبارت از قضايائى هستند كه در نفس اثر شگفت‌آورى گذاشته و موجب قبض و بسط شوند و قياسى كه مركب از متخيلات است شمر نامند.

(دستور ج ٣ ص ٢٣١) و رجوع شود به مجموعه دوم مصنفات ص ٤٢).

مُخَصِّصاتِ انواع‌

- (اصطلاح فلسفى) مراد از مخصصات انواع همان صور نوعيه است (اين اصطلاح باين معنى در عبارات صدر الدين ديده شده است) (از اسفار ج ٢ ص ١٥٠).

مُداخَلَه‌

- (اصطلاح فلسفى) دو امرى كه اجزاء آن دو در يكديگر داخل گردد بتمامه بطورى كه هر دو شاغل يك مكان شوند متداخل گويند و در زير عنوان كلمه تداخل بيان شد كه اين امر محال است.

(از شفا ج ١ ص ٨٣).

مَدارات‌

- (اصطلاح هيوى) مدارات روزها عبارت‌اند از دايره‌هائى كه موازى معدل النهارند بطرف شمال و جنوب و بر نقطه‌هاى فلك البروج گذرند.

رجوع به مدارات يوميه شود.

مَداراتِ عَرْضى‌

- (اصطلاح هيوى) و دوائرى را گويند كه موازى با دائرة البروج بود و دوائرى بود كوچك كه جزء فلك هشتم يا ثوابت‌اند

مَدارِ ماه‌

- (اصطلاح هيوى) مدار ماه در سطح منطقة البروج نبود و مقاطع با آن بود بر دو نقطه مقابل و چون اين منطقه مقاطع منطقه جو زهر بود يعنى جوزهرى كه داخل در سطح منطقة البروج است پس مقاطع منطقة- البروج نيز ميباشد.

مَداراتِ يَوميَّه‌

- (اصطلاح هيوى) دوائرى را گويند موازى با دايره معدل النهار رجوع به معدل النهار شود.

مَدارِج كمال‌

- (اصطلاح عرفانى) مراد مراحل كمال و استكمال است.

(از مصنفات ج ١ رساله ١ ص ٤٩).

رجوع باستكمال شود.

مُدَبِّر

- (اصطلاح فلسفى) مدبر اسم فاعل از تدبير است (كشاف ص ٤٦٥) اين كلمه در فلسفه اشراق بكار برده شده است و بطور مطلق مراد نفوس فلكيه و انسيه است (از ش ص ٣٦٨)

مَدارِكِ احْكام‌

- (اصطلاح فقهى) مدارك احكام فقهى در اسلام نزد شيعه چهارند كتاب، سنت اجماع و عقل.

(از قواعد ٢٥ ص ٢٩)

مُدام‌

- (اصطلاح عرفانى) شراب و مى وحدت است كه عارف كامل همواره از آن سرمست است.

حافظ گويد: