و خون جمله حيوانات پليد است الا خون كيك و پشه و ماهى كه پاكست، زيرا كه نجاست حكمى شرعى است، و در شرع نيست آنچه دلالت كند بر نجاست اين. و دليل بر پاكى خون ماهى قول خداست:

«أُحِلَّ لَكُمْ صَيْدُ الْبَحْرِ وَ طَعامُهُ»، يعنى: حلال كرده شد شما را صيد دريا و خوردن او.

و باتفاق صيد دريا ماهى است، بايد كه ماهى بهمه اجزاى خود حلال باشد، و هر چه حلال است پاك است، پس خون ماهى پاك باشد و خون حرام خون ريخته است، چنانكه فرمود: «إِلَّا أَنْ يَكُونَ مَيْتَةً أَوْ دَماً مَسْفُوحاً أَوْ لَحْمَ خِنزِيرٍ»، و خون ماهى مسفوح، يعنى: ريخته نيست. و مراد باين خون كه درين آيت است: «حُرِّمَتْ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةُ وَ الدَّمُ»، دم مسفوح است.

و هر خون كه خلاف خون حيض و استحاضه و نفاس است اگر كم از درهمى باشد، شستن او واجب نباشد، و بآن نماز روا بود، اگر چه اجتناب از وى بهتر بود.

و ابو حنيفه و اصحابش با اين موافق‌اند و در جمله نجاسات همين حكم كنند. در آنچه موافق‌اند، و آن خون است، احتياج دليل نباشد. اما ايشان را بر غير خون دليل بايد گفت، و هيچ دليل نيابند در شرع.

و منى جمله حيوانات پليد است. و چون گويند كه منى آدمى پاكست، ايشان را دليل بايد گفت، و قول خداى تعالى: «وَ يُنَزِّلُ عَلَيْكُمْ مِنَ السَّماءِ ماءً لِيُطَهِّرَكُمْ بِهِ وَ يُذْهِبَ عَنْكُمْ رِجْزَ الشَّيْطانِ»، يعنى: خداى از آسمان براى شما آبى فرستاد، تا شما را پاك گرداند، و پليدى شيطان را كه اثر احتلام است از شما ببرد، اگر منى پاك بودى نگفتى: «لِيُطَهِّرَكُمْ». و از رسول ص روايت است:

«انما يغسل الثوب من البول و المنى و الدم»

، يعنى: جامه را از بول و منى و خون بيايد شست.

و هر كه وى را خون روان باشد چون بميرد پليد باشد. و درين خلافى نيست، مگر در آدمى مرده سردشده ناشته، بنزد اين جماعت نجس است، و چون وى را بشويند پاك شود. و دليل برين آنست كه هر حيوان كه خون روان دارد، چون بميرد پليد باشد، و آدمى درين داخل است. اگر كسى گويد كه پاكست، وى را دليل بايد، و دليل قطعى نيست بر پاكى وى ناشسته.

اما هر حيوان كه خون وى روان نباشد، چون ملخ و مگس و زنبور و غير آن، چون بميرد پليد نباشد، و هيچ چيزى بوى پليد نگردد. دليلش آنست كه اصل اشياء طهارت است، و نجاست جز بدليل شرعى معلوم نگردد.

و از رسول ص روايت است كه:

اذا وقع الذباب فى اناء احدكم فاقلبوه»

، يعنى چون مگس در اناى يكى از شما افتد، بزير آبش فرو بريد، و اين موجب مردن مگس بود، خاصة چون آب اناء گرم بود. اگر بمردن وى آب پليد شدى، باين نفرمودى.

و از حيوان مرده كه در زندگى پاك بوده باشد، موى و پشم چون ببرند، و استخوان كه بر وى هيچ رطوبتى نمانده باشد، پاكست. دليلش قول خداست: «وَ مِنْ أَصْوافِها وَ أَوْبارِها، وَ أَشْعارِها أَثاثاً وَ مَتاعاً إِلى‌ حِينٍ»، خداى تعالى درين آيت‌