فرهنگ معارف اسلامى - سجادی، جعفر - الصفحة ١٤٦٦ - ق

قَبْليَّتِ دَهرى قَبليَّتِ مُكَمِّمَه قبليت سرمدى‌

(اصطلاحات فلسفى) مراد تقدم دهرى و سرمدى و زمانى است رجوع به تقدم شود.

قَبُول‌

- (اصطلاح فلسفى) قبول بمعنى پذيرش و در اصطلاح فلسفه پذيرش اثر فاعل است كه متأثر و پذيرنده و را قابل گويند و مؤثر را فاعل. صدر الدين گويد: قابل دو است يكى قبول بمعنى انفعال تجددى و ديگرى قبول بمعنى مطلق اتصاف.

(اسفار ج ٢ ص ٣٦- تهافت التهافت ص ٤٦٧). رجوع شود بقابل.

قبله‌

- (اصطلاح فقهى و عرفانى) و مكانى است كه كعبه در آن واقع است و براى نماز نمازگزاردن در مكه قبله، جهت حقيقتى كعبه‌ايست از اطراف و جهت اضافى است براى كسانى كه دور باشند و آن را نه بينند.

(از شرح لمعه ص ٦٤- عروة ص ٢٠٤).

در معتقد الاماميه آمده است:

هر كه خانه كعبه را بيند بر وى واجب بود روى بكعبه آوردن، و هر كه خانه را نبيند و مسجد را بيند واجب بود كه روى بمسجد آورد، و اگر مسجد را نبيند واجب بود كه روى بجهتى آرد كه مسجد در آن جهت بود.

دليلش اجماع است، و قول خداى تعالى: وَ حَيْثُ ما كُنْتُمْ فَوَلُّوا وُجُوهَكُمْ شَطْرَهُ‌.

و علم بجهت واجب است، و اگر علم متعذر بود غلبه ظن بجاى علم بود، و اگر با امكان علم بر ظن عمل كند روا نباشد، زيرا كه وى را فرموده‌اند در نماز روى بقبله آوردن. و هر كه بظن و گمان روى بقبله آرد، نماز كند، بر آنكه فرموده‌اند نماز نكرده باشد. و هر چه نه بر وجه مامور باشد، مجزى نباشد. و چون امكان عملش نباشد، بگمان روى بجهتى آرد و نماز كند، آنگه معلوم گردد كه قبله در غير آن جهت بود، اگر وقت باقى باشد، نماز با سر گيرد، و اگر گذشته باشد قضا نبايد كرد، مگر كه پشت بر قبله نماز كرده باشد، آنگه قضا بايد كردن، چون وقت گذشته باشد.

و هر كه نداند كه قبله در كدام جهت است و گمانش نيز نباشد بجهتى، يك نماز را چهار بار بايد كرده هر بارى روى بجهتى آرد.

(رجوع شود به معتقد الاماميه ص ٢١١، ٢١٢) در معنى عرفانى قبله محبوب و مطلوب و مرجع و مآل حقيقى است و توجه بذات واحد حقيقى است.