فرهنگ معارف اسلامى - سجادی، جعفر - الصفحة ١٧٤١ - خصوصيات رئيس مدينه كَرامت و مراتب رياستهاى آن
عالم آن هم از راه قهر و غلبه و منقاد و خوار كردن افرادى كه صاحب اين امورند.
و اينان معتقدند كه بايد بر همه چيز و همه كس غالب آمد.
و گاه بود كه همه مردم مدينه بدين سان انديشه نمايند و چنان نمايند كه قصد اينان از غلبه بر مردم بيگانه صرفا به خاطر نياز آنان است به شهرنشينى، نه براى امرى ديگر.
و چه بسا ملتهاى مغلوب از مجاورين آنان باشند كه در شهر واحدى زندگى مىنمايند. و بايد دانست كه ملتهاى غالب يا در دوستدارى قهر و غلبت يكسانند و متساوى المرتبتاند و يا در مراتب گوناگونند و قهرا سهم هر يك از غارتگر- يها همان چيزى است كه از مغلوبين مىگيرد، كمتر از ديگران باشد يا زيادتر و احيانا هم از لحاظ رساندن قوى و نيروها و ابزار جنگى به رئيس و فرمانده خود نيز ممكن است متفاوت باشند يا متساوى.
و چه بسا كه قاهر تنها يكى باشد و قوم و يارانش در حكم آلات و ابزار بىاراده او باشند در غلبه بر طرف.
و بديهى است كه قصد اين گونه افراد از غلبه و قهر اين نيست كه چيزى براى خود و يا براى غير رئيس خود به دست آورند، و بلكه صرفا همت و قصد آنان از قهر و غلبه اين است كه همان يك فرد به قدرت و مال و مكنت نائل شود تا وى ازين راه بتواند وسائل و نيازهاى زندگى خود و مردان- جنگجوئى كه به خدمت مىگيرد تأمين نمايد و بالاخره هدف آنها غلبه براى غير و اعطاء به غير است عينا به مانند باز شكارى و سگ شكارى.
و همين طور ساير مردم مدينه در همه خواستهاى وى و در جهت هدفهاى او به مانند برده خدمتگزار او مىباشند، و در برابر او خاضع و بىارادهاند، و به طور مطلق خود نمىتوانند مالك چيزى باشند. پارهاى از مردم براى او زراعت مىكنند و پارهاى تجارت. هدف اين چنين كس تنها اين است كه همه مردم را در برابر خود خاضع و خوار و مغلوب و مقهور بيند، و اگر چه سود ديگرى از طرف آنان بدو نرسد و تنها سود وى خوارى و مقهوريت آنان مىباشد اين گونه مدينهها را نسبت به خوى و اخلاق پادشاهش مدينه تغلبيه نامند و لكن مردم عامه آن جوياى تغلب نمىباشند-. البته نوع مدينهاى كه در آغاز فصل گفته شد مطلقا مدينه تغلبيه است و آنكه قبل از اين، نيمه تغلبيه است.
بنا بر اين مدينه تغلبيه گاه بدين وضع است يعنى هدف مردمش و يا رئيس آن از قهر و غلبه صرفا به خاطر لذت بردن از قهر و غلبه است.
و اما آن نوع مدينهاى كه مردمش قهر و غلبه را وسيله هدفهاى ديگر مىدانند مانند اينكه به نيازهاى ضرورى زندگى دست يابند و يا ثروت اندوزى نمايند و يا از لذات و امور لذتآورى كه از قهر و غلبت به دست مىآورند بهرهمند شوند و يا به شأن و شوكت و كرامت برسند نوعى از مدينه ديگر