فرهنگ معارف اسلامى - سجادی، جعفر - الصفحة ١٧٤٠ - خصوصيات رئيس مدينه كَرامت و مراتب رياستهاى آن
هدف و خواست خود بدون اعمال زور و قهر و غلبت نائل شود توجهى به آن نخواهد كرد و حتى از امر مورد خواست هم صرف نظر مىكند. پارهاى از آنان دوست دارند كه از راه خدعه و نيرنگ و غافلگيرانه، بر مردم قاهريت و غلبه يابند، و پارهاى ديگر دوست دارند آشكارا اعمال زور و قاهريت كنند و پارهاى ديگر به هر دو راه، و ازين جهت است كه بسيارى از كسانى كه خواستار تسلط بر خون مردمند و خواستار خونريزى هرگاه بر انسانى كه خواب باشد دست يابند نه اقدام به قتل آن مىكنند و نه اموال او را تصرف مىكنند تا آن گاه كه او را بيدار كنند، و دوست دارند كه از راه اعمال زور اموال او را تصرف كنند و دوست دارند كه با طرف مقاومت و ستيز كنند تا او را از پاى درآورند و درست آنچه را كه طرف نمىخواهد درباره او انجام مىدهند.
و به هر حال هر يك از اين گونه افراد دوستدار غلبه است، و بنا بر اين هر يك هم دوست دارند كه بر ساير آحاد مردم مدينه خود چيره شوند و هم بر مردم ديگر، نهايت چون مردم داخلى مدينه در بقاء خود و در زنده ماندن خود نيازمند به يكديگرند و مىخواهند به يكديگر در غلبه بر مردم بيگانه كمك نمايند و از غلبه ديگران بر آنها ممانعت نمايند ناچارند كه از چيرگى بر يكديگر- خوددارى كنند.
رئيس اين گونه مدينهها قهرا آن چنان كسى بايد باشد كه در بكار گرفتن آنان در جهت چيرهشدن بر ملتها نيرومندتر و مدبرتر بود، و در چارهانديشى- نيرومندتر بود و رأى وى در جهت به كار بردن و انجام دادن كارهائى كه موجب چيرگى دائمى آنان شود كاملتر باشد، و همين طور در جلوگيرى از غلبه ديگران بر آنها و اين چنين كس رئيس و پادشاه آنان خواهد بود.
و بالاخره كسى كه اينان را طورى تربيت كند كه همواره دشمن ملتهاى ديگر باشند و سنت و رسوم آنها طورى ترتيب داده شود كه با مراجعه به آن سنتها احساس كنند كه در شأن اين ملت است كه بر ديگران غالب شوند و همه را در انقياد خود درآورند.
تفاخر و حماسههاى اينان يا در جهت عظمت آنها و يا در توصيف آلات و ابزار غلبه و ساز و برگ آن، و البته وسائل چيرگى يا ناشى از تفكر و انديشه است و يا مربوط به بدن و تنها است و يا آلات و ابزارى ديگر. آنچه مربوط به بدن و تنهاست از قبيل چابكى و زورمندى است، و آنچه مربوط به خارج از تن- هاست مانند سلاحهاى جنگى است و آنچه مربوط به فكر و انديشه است به اين است كه در طرقى كه بهتر مىتوان بر طرف چيره شد خوب انديش بود و بهترين طريق را برگزيند.
بر اين گونه افراد حالاتى عارض مىشود مانند سنگدلى، ستمگرى، خشمناكى و آزمندى در جهت خوردنيها و پوشيدنيها و زيادهروى در زناشوئى و زواج و بالاخره چيره شدن بر همه خيرات