نامند در كلمه ما بعد طبيعت بيان شده است كه لغت ما بعد از طبيعت از لحاظ تاريخى چه تحولاتى پيدا كرده است و در هر حال چنانكه گفته شد و در بيان مفاد كلمه حكمت اشاره گرديد فلاسفه بطور كلى علوم فلسفى را به تقسيم اوليه منقسم بدو قسم كرده‌اند كه عبارت از حكمت عملى و حكمت اكتسابى نظرى باشد و براى هر يك تقسيمات ديگرى نيز قائل شده‌اند از اين قرار كه گويند:

حكمت عملى بر سه قسم است.

الف- تهذيب اخلاق كه تزكيه نفس از رذائل و متجلى شد به صفات محموده را بانسان ميآموزد.

ب- تدبير منزل كه علم اداره منزل و يا جامعه كوچك داخلى را بانسان ميآموزد.

ج- سياست مدينه كه اداره شهر و مملكتى را به بشر ميآموزد.

و حكمت نظرى بر سه قسم است از اين قرار:

الف- فلسفه اولى كه بحث از امورى ميكند كه نه ذهنا و نه خارجا احتياجى بماده دارد.

ب- فلسفه اوسط كه بحث آن از امورى است كه در وجود خارجى نياز بماده دارد.

ج- فلسفه ادنى كه بحث از امورى ميكند كه مادى محض‌اند و علم طبيعى هم مينامند.

قسم اول الهيات بمعناى اعم و اخص و بحث از وجود خدا و صفات و اسماء او و عقول مجرده است قسم دوم رياضيات است و قسم سوم طبيعيات و اجسام و جسمانيات است.

افلاطون فلسفه را سه بخش كرده است كه عبارت از جدل، طبيعى و اخلاق باشد.

ارسطو فلسفه را به فلسفه نظرى و عملى و شعرى تقسيم كرده است.

فَلسَفه بَحْثيَّه‌

- (اصطلاح فلسفى) رجوع به حكمت بحثيه شود.

فَلسَفِه ذَوقيَّه‌

- (اصطلاح فلسفى) رجوع به حكمت ذوقيه شود.

فَلسَفِه عاميَّه‌

- (اصطلاح فلسفى) اين اصطلاح را صدر الدين بكار برده است و مراد او از فلسفه عاميه و فلسفه مشهوره همان فلسفه معموله است صدرا فلسفه مشهوره و عاميه را در مقابل فلسفه خاصيه متعاليه خود قرار داده است و آن فلسفه خاصى است كه صدر الدين از تلفيق آيات و اخبار و كلمات بزرگان و عرفاء و بالجمله از تلفيق عقل و نقل و وحى و ذوق و بحث بوجود آورده است.

(از اسفار ج ١ ص ١٧، ٢٠١).

فَلسَفِه نور

- (اصطلاح فلسفى) مراد فلسفه افلاطونى و اشراق است كه مبتنى بر نور و ظلمت است رجوع بانوار و قاعده نور شود

فَلسَفِه فِيضيَّه‌

- (اصطلاح فلسفى) مراد فلسفه افلاطونى و اشراق است (آراء اهل مدينه فاضله مقدمه ص ٧).

فَلَق‌

- (اصطلاح هيوى) سپيده دم را گويند.

فَلَك‌

- (اصطلاح فلسفى) فلك جسمى كرى الشكل است كه قابل خرق و التيام نمى‌باشد و يا جسمى است كرى الشكل‌