فرهنگ معارف اسلامى - سجادی، جعفر - الصفحة ١٧١٨ - م

ص ٨٤ ٤٦١)

مَخْصوصِ بِمَدْح و ذَمّ‌

- (اصطلاح ادبى) رجوع بافعال مدح و ذم شود.

مَخْلَص‌

- (اصطلاح عرفانى) «بفتح لام» كسى است كه از شرك پاك و مبرا شود و «بكسر» كسى است بنده خالص خدا باشد (دستور ج ٣ ص ٢٣١).

«نقصان كل مخلص فى اخلاصه رؤية اخلاصه فاذا اراد الله ان يخلص اخلاصه سقط عن اخلاصه رؤيته لا خلاصه فيكون مخلصا لا مخلصا» اخلاص سرى است ربانى و نهادى است سبحانى، كس را بر آن اطلاع نه، و غيرى را بر آن راه نه، احديت ميگويد: بنده برگزينم و به دوستى خود به پسندم، آنگه در سويداى دلش از وديعت خود بنهم، نه شيطان بدان راه برد تا تباه كند، نه هواى نفس آن را بيند تا بگرداند.

جنيد گفت «الاخلاص سر بين الله و بين العبد».

مخلص در درياى خطر در غرقابست، نهنگان جان رباى در چپ و راست وى درآمده، دريا مى‌برد و مى‌ترسد، تا خود بساحل امن چون رسد و كى رسد؟