فرهنگ معارف اسلامى - سجادی، جعفر - الصفحة ٢٠٤١ - ن
كتاب و سنت است.
و چون در نكاح و كاوين شرط خيار مدت كند، نكاح و كاوين هر دو باطل باشد، زيرا كه ثبوت نكاح حكمى شرعى است، و در شرع نيست آنچه دلالت كند بر آن.
و اگر در كاوين شرط كند، نكاح صحيح باشد و كاوين، زيرا كه اين شرط مخالف كتاب و سنت نيست، پس صحيح باشد، و رسول ص فرموده است كه:
«المؤمنون عند شروطهم»
. مرد آزاد را روا نباشد كه جمع كند در عقد دوام بيشتر از چهار زن آزاد و يا دو پرستار. و بنده را روا نباشد بيشتر از دو زن آزاد، يا چهار پرستار.
و اگر وى را دو زن باشد؛ روا بود كه بدو شب يكى را تفضيل دهد، زيرا كه آن حق ويست.
اگر آزادى و پرستارى باشد؛ آزاد را دو شب باشد، و پرستار را يك شب.
و اگر زنى دارد، برو دو ديگرى خواهد؛ اگر بكر باشد، وى را حق تقدم بود و تخصيص بهفت روز؛ و اگر بكر نباشد؛ بسه روز، بىآنكه قضا كند آن را، براى آنكه رسول ص فرمود:
«للبكر سبع و للثيب ثلاث»
. و كسى كه تواند كه زنى آزاد بخواهد، مكروه بود وى را زنى پرستار خواستن.
و روا نباشد پرستار را خواستن مگر بدستور خواجه وى. و اگر بىدستورى عقد كند عقد موقوف باشد بر اجازت خواجه وى و با دستورى فرزند آزاد باشد و بىدستورى بنده، و اگر پرستار خود را به بنده خود دهد، مستحب بود وى را از مال خويش چيزى بكاوين بوى دهد.
و جدايى ايشان بدست خواجه بود، هر گه كه خواهد بفرمايد تا از يكديگر جدا شوند.
و شوهر را لازم بود كه زن خود را نفقه دهد، و جامه كند و در خانه بنشاند.
و زن را لازم بود كه طاعت شوهر دارد، و از خانه وى بيرون نرود.
اگر زن در وى عاصى شود، نصيحت كند. اگر اثر نكند، وى را بزند، نه چنانكه اثر زدن در تن پيدا شود.
و اگر از خانه وى بيرون رود، و باز نيايد؛ نفقه وى بيفتد. و شوهر را بود كه باكراه وى را با خانه آرد. و زن چون نخواهد كه با شوهر باشد، و ناسازگارى كند؛ باكى نباشد كه چيزى بشوهر دهد، تا وى را طلاق دهد.
و اگر مرد زن را كاره باشد، باكى نباشد كه زن چيزى بشوهر دهد تا باوى بسازد، لقوله تعالى: «وَ إِنِ امْرَأَةٌ خافَتْ مِنْ بَعْلِها نُشُوزاً أَوْ إِعْراضاً فَلا جُناحَ عَلَيْهِما أَنْ يُصْلِحا بَيْنَهُما صُلْحاً وَ الصُّلْحُ خَيْرٌ،» يعنى: اگر زنى ترسد از ناسازگارى و اعراض شوهر خود، بريشان حرجى نباشد كه ميان ايشان باصلاح آرد. و صلح بهتر و نيكوتر بود.
و چون زن و شوهر هر دو يكديگر را كاره باشند، آن را شقاق خوانند، و حكم اين آنست كه خداى تعالى فرموده است فى قوله: «وَ إِنْ خِفْتُمْ شِقاقَ بَيْنِهِما فَابْعَثُوا حَكَماً مِنْ أَهْلِهِ وَ حَكَماً مِنْ أَهْلِها إِنْ يُرِيدا إِصْلاحاً يُوَفِّقِ اللَّهُ بَيْنَهُما». حاكمى از جانب مرد ديگرى از جانب زن بروند،.